Sayı:2008/4                                                                                                          27.12.2008

KKTC’DE YAŞANAN DURGUNLUĞU AŞMAK ÜZERE HÜKÜMET YETKİLİLERİ İLE KKTC MERKEZ BANKASI’NIN YAPTIĞI BASIN TOPLANTISI

K.K.T.C. BAŞBAKANI SN . F. SABİT SOYER’İN AÇIKLAMASI

Sayın basın mensupları, hoş geldiniz.

Dünyada yaşanan ekonomik krizin ülkemize olan yansımaları ile durgunluğa neden olan unsurları giderici önlemlere yönelik aldığımız tedbirler bütününü sizlerle paylaşmak ve bunları sizlerin aracılığı ile kamuoyuna aktarma üzere toplanmış bulunuyoruz.

Finansal sektörde oluşan krizlerin, bankacılık sektörünün yanı sıra reel ekonomi üzerinde de yüksek maliyetlere yol açtığı bilinmektedir. Söz konusu maliyetlerin en düşük seviyeye indirilmesi için ekonomi otoritelerince önlemler alınması gerekmektedir. Özellikle ülkemizde reel sektörde baş gösteren ödeme güçlüğüne bağlı olarak kendini gösteren tahsili gecikmiş alacakların artması ve reel sektör şirketlerinin borç ödeme kapasitelerinin olumsuz etkilenmesi gibi hususlar, hükümetimiz ve Merkez Bankası tarafından yakından izlenmektedir. Bu nedenle, bankacılık ve reel sektörün yaşanan bu olumsuz tablodan en az kayıpla çıkabilmeleri için ortaya konulacak bir çözümde, her iki sektöre birlikte yapılandırılma fırsatı verecek bir anlayış benimsenmiştir.

Hazırlanan çözüm planında, KKTC Bankacılık sisteminde Tahsili Gecikmiş Alacakların (TGA) ve reel sektörde şirket borçlarının kapsamlı bir strateji içinde ele alınarak çözüme kavuşturulması hedeflenmiştir. Bu çözüm oluşturulurken esas amaç finansal darboğaza girmiş şirketlerin yeniden yapılandırılarak ekonomik hayatlarına etkin bir biçimde devam etmeleri ve bunun sonucu olarak istihdam ve katma değer yaratılarak reel ve finans kesim bilançolarının güçlendirilmesidir. Bu hedefler doğrultusunda TGA’ ların ne şekilde tasfiye edileceği, kurumsal borçların ne tür bir çerçeveye bağlı kalınarak yapılandırılacağı ve bunlar yapılırken gerekli fonların nasıl sağlanacağı çözümün odak noktasını oluşturmuştur. Bu kapsamda geçmiş dönemlerde hazırlanan dünya uygulamaları araştırılarak ve mümkün olduğunca KKTC şartlarına uygun olacak şekilde düzenlemeler yapılmasına dikkat edilmiştir.

Sizlere aktaracağımız çalışma kamu bürokrasisi ve Merkez Bankasının uzun süredir üzerinde çalıştığı ve bugün itibarı ile olgunlaştırdığı ekonomik ve hukuki hususlara ilişkin önlemlerdir.

Bu önlemleri ana başlıklarla sizlere ifade edeceğim.

Bu ekonomik tedbirlerin birbirine tamamlamak üzere;

1. Hükümet tarafından alınacak tedbirler

2. Merkez Bankası’nca alınan tedbirler

3. TMSF Yasası’nda yapılacak değişiklikler çerçevesinde TMSF’ye verilecek yetkiler uyarınca, Fon tarafından alınacak önlemler

olarak bir bütünlük arz etmesi hedeflenmiştir. Bu ekonomik önlemlerin birbirini tamamlayan, destekleyen ve ekonominin ihtiyaçlarına cevap verecek nitelikte olduğunun özellikle vurgulanması yerinde olacaktır.

Bu çerçevede;

A. Hükümetimizce,

1.TMSF Yasasında Değişiklik Yapılacaktır.

Bankacılık sektörünün sermaye yapılarının güçlendirilmesi ve bankalara ek likidite sağlanması amacıyla TMSF’ye gerektiği takdirde kullanılmak üzere sorunlu varlıklarının satın alınması da dahil olmak üzere gerekli tedbirleri alma yetkisi verilecektir.

2. Kredi Garanti Fonu Kurulacaktır.

Bankacılık sektörü tarafından riskli görülerek, ihtiyatlı yaklaşılan ve finans olanaklarına ulaşmakta güçlük çeken firmaların kredilerine kısmen garanti verilmesi ve bu suretle çeşitli sektörlere likidite akışının sağlanması amacıyla ayrı bir tüzel kişiliğe sahip bir “Kredi Garanti Fonu” kurulacaktır.

3. Bankacılık Sektörünün Alacaklarının Tahsilinin Hızlandırılması için Gerekli Önlemler Alınacaktır.

Bankacılık sektörünün alacaklarının tahsilinin hızlandırılarak mali yapılarının güçlendirilmesi amacıyla;

a-Tapu işlemlerinin hızlandırılması,

b-Adli İşlemlerin hızlandırılması,

c-Kredi işlemlerine esas olmak üzere hazırlanacak finansal tablo ve raporlamaların Uluslararası Muhasebe Standartları doğrultusunda düzenlenmesi

hususlarında gerekli düzenlemeler yapılacaktır.

4. Vergi, Resim ve Harçlarda Düzenleme Yapılacaktır.

Ekonomik tedbirler çerçevesinde yeniden yapılandırılacak kredi işlemlerinin her türlü vergi, resim ve harçtan istisna tutulması sağlanacaktır

B. Merkez Bankası’nca;

Bankacılık sektörünün daha sağlıklı bir mali yapıya kavuşturulması ve reel sektöre kullandırılacak kredi imkanlarının arttırılması amacıyla;

a-Yasal karşılık oranlarında indirime gidilmiş,

b-Reeskont faiz oranları önemli oranda düşürülerek, bankaların borçlanma imkanları arttırılmış,

c-Bankaların Kredileri ve Diğer Alacaklarının Niteliği ve Karşılıklar Tebliği yeniden düzenlenerek, kredilerin yeniden yapılandırılması olanağı tanınmıştır.

Yukarıda belirtilen önlemler, Merkez Bankası tarafından yine Merkez Bankası Yasası doğrultusunda dün itibariyle alınan tedbirler olup, detayları Merkez Bankası Başkanı tarafından sizlerle paylaşılacaktır.

Belirtilen tedbirler bütünüyle piyasaya toplamda yaklaşık 450 milyon YTL civarında bir likidite sağlanacağı öngörülmektedir.

Uygulamaya konulacak bu çözüm planı sonucunda beklentimiz, tıkanmış olan ödemeler sisteminin en önemli parçasını oluşturan bankacılık sektöründeki likiditenin artırılması ve şirketlerin borçlarını ödeyebilme kabiliyetlerinin canlandırılmasıdır. Borçların yeniden yapılandırması neticesinde reel kesimde yaşanabilecek sıkıntıların önüne geçilmesi, ekonomideki durgunluğun yansımalarının mümkün olan en alt düzeyde tutulabilmesini mümkün kılacaktır.

Bu vesileyle hepinizin yeni yılını kutlar, katılımızdan ötürü teşekkür ederim.

K.K.T.C. MERKEZ BANKASI BAŞKANI SN . AHMET TUGAY’IN AÇIKLAMASI

Sayın Başbakan, Sayın Bakanlar, Sayın Basın Mensupları,

Bilidiğiniz gibi ülkemizde inşaat sektörünün tetiklediği bir ekonomik durgunluk yaşanmaktadır. Henüz etkileri tam görülmemekle birlikte dünyada yaşanan ekonomik krizin 2009 yılı içersinde ülke ekonomisini sınırlıda olsa etkilemesi beklenmektedir.

Söz konusu muhtemel gelişmeler karşısında reel sektörün faaliyetlerine devam etmesini sağlamak, finans sektörünün aktif kalitesinin muhtemel bozulmalara karşı korunmasını ve sermaye yapılarının güçlendirilmesini sağlamak amacıyla KKTC Merkez Bankası’nca bu dönemle sınırlı olmak üzere bir dizi tedbir alınmasına karar verilmiştir.

Bu çerçevede

1) Bankalardaki mevcut kullanılabilir likiditerinin arttırılması suretiyle, reel sektöre kullandırılabilecek kredi imkanlarını genişletmek amacıyla YTL ve Dövizde %9 olan MMK  % 8 ’e çekilmiştir.  Bu sayede bankacılık sektörüne doğrudan  58,9 milyon YTL tutarında, ek likidite imkanı sağlanmış olmaktadır.

Bu verilen kararın sektördeki işleyişi ve etkileri ile ekonomideki likidite ve kredi gelişmeleri takip edilerek gerekirse ek likidite imkanı yaratmak üzere Munzam karşılık ve Disponibilite oranları tekrar gözden geçirilebilecektir.

2) Bankacılık sektörünün reel sektöre kullandırdığı veya kullandıracağı kredilerin finanse edilmesini temin etmek ve kullandırabileceği kredi imkanları arttırmak üzere KKTC Merkez Bankası tarafından kullandırılan reeskont kredilerinin faiz oranları düşürülerek bankacılık sektörüne tahsis edilecek reeskont kredisi limiti belirlenmiştir.

Bu kapsamda ;

a) Turizm, Eğitim, Sanayi, ve Tarım kredilerinin reeskont işlemlerinde

YTL kredilere  uygulanan  % 24 faiz oranını  %19’a

b) Turizm, Eğitim, Sanayi, kredilerinin reeskont işlemlerinde

Dolar ve Euro kredilere uygulanan  % 6 faiz oranı  ile Sterling kredilere  uygulanan  % 7 faiz oranını  % 5’e

c) Ticari kredilerin

YTL kredilere  uygulanan  % 28 faiz oranı  %22’ye

Dolar ve Euro kredilere uygulanan  % 9 faiz oranı  ile Sterling kredilere  uygulanan  % 11 faiz oranını  % 5’e

d) Küçük sanat erbabına kullandırılan kredilerin

YTL’de kredilere uygulanan  % 20  faiz oranı  % 18’e

düşürülmüştür.

Reeskont kredi faiz oranlarının düşürülmesinin yanında, ayrıca bankalarımıza 135 milyon YTL reeskont limiti tahsis edilmiştir.

Dolayısıyla, bankalarımızın düşük faiz oranlı reeskont imkanından faydalanmaları halinde tahsis edilen 135 milyon YTL kadar ek kredi imkanı sağlanmıştır.

3)  Karşılıklar Tebliğ olarak bilinen “Bankaların Kredileri ile Diğer Alacaklarının Nitelikleri ve Karşılıklar” tebliğimizde değişikliğe gidilmiştir.

Bildiğiniz gibi bu tebliğimiz kapsamında halen  Bankalar tarafından kullandırılan kredilerin borçlularının, Bankaya olan yükümlülüklerin yerine getirilememesi nedeniyle tebliğ kapsamında sınıflandırılan ve karşılık ayrılan krediler için, ödeme yükümlülüğünün yerine getirilmemesinin geçici likidite sıkıntısından kaynaklanması halinde, borçluya likidite gücü kazandırmak amacıyla ilave kredi kullandırmak suretiyle krediyi bir defa olmak üzere yeniden yapılandırma imkanı tanınmaktadır. 

Karşılıklar tebliğinde  yapılan yeni düzenleme ile bu kapsamda olup daha önce kredileri yeniden yapılandırılmakla birlikte geçici likidite sıkışıklığı nedeniyle kredi geri ödemelerini yerine getiremeyen borçluların kredilerinin 2 defa ile sınırlı olmak üzere yeniden yapılandırılmasına imkan tanınmıştır.

Bu şekilde daha önce bir defa yapılandırılmış olması nedeniyle tekrar yapılandırılma imkanı olmayan, ancak önümüzdeki dönemde küresel krizin etkisiyle geçici likidite sıkıntısı yaşayabilecek reel sektör firmalarının kredilerinin yeniden yapılandırma imkanı tanınmıştır.