|
ÜÇÜNCÜ
KISIM Yasama BİRİNCİ
BÖLÜM Cumhuriyet
Meclisi Cumhuriyet Meclisinin
Oluşumu Madde
77
Cumhuriyet Meclisi,
elli milletvekilinden oluşur. Cumhuriyet Meclisinin
Görev ve Yetkileri Madde
78
Cumhuriyet Meclisinin
görev ve yetkileri, yasa koymak, değiştirmek ve kaldırmak; Bakanlar
Kurulunu ve bakanları denetlemek; Bütçe ve kesin hesap yasa tasarılarını
görüşmek ve kabul etmek, para basılmasına ve savaş ilanına karar vermek,
uluslararası andlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak; kalkınma planlarını
onaylamak; genel ve özel af ilanına, mahkemelerce verilip kesinleşen ölüm
cezalarının yerine getirilmesine karar vermek ve Anayasanın diğer
maddelerinde öngörülen yetkileri kullanmak ve görevleri yerine
getirmektir. Cumhuriyet Meclisi
Seçimleri Madde
79
(1) Cumhuriyet Meclisi
seçimleri, beş yılda bir yapılır. (2) Seçim sistemi ve
esasları yasa ile düzenlenir. (3) Yenilenmesine
karar verilen Meclisin yetkileri, yeni meclis seçilene kadar sürer.
(4) Ara seçimleri, her
yıl belli bir zamanda yapılır. Genel seçimlerin yapılmasına bir yıl kala
ara seçimi yapılamaz. (5) Olağanüstü
nedenlerle seçimin yapılması olanağı yoksa, seçimler, bir yıl süreyle,
Cumhuriyet Meclisi tarafından ertelenebilir. Seçimlerin ertelenmesi
kararı, üye tamsayısının üçte ikisinin oyu ile alınır. Cumhuriyet Meclisinin
Dokunulmazlığı, Kolluk ve Yönetim Hizmetleri Madde
80
(1) Cumhuriyet Meclisi
dokunulmazdır, Kimse Meclisin özgürlüğünü kısıtlayamaz, huzurunu bozucu
hareketlerde bulunamaz ve manevi kişiliğini tahkir edemez.
(2) Cumhuriyet
Meclisinin bina, tesis, eklenti ve arazisinde kolluk ve yönetim
hizmetleri, Cumhuriyet Meclisi Başkanlığı eliyle düzenlenir ve yürütülür.
Emniyet ve diğer kolluk hizmetleri için yeteri kadar kuvvet, ilgili
makamlarca Cumhuriyet Meclisi Başkanlığına tahsis edilir. Cumhuriyet Meclisinin
Toplantıları ve Çalışma Düzeni Madde
81
(1) Cumhuriyet Meclisi
toplantıları, Meclisin kendi binasında yapılır. (2) Cumhuriyet
Meclisi, milletvekili genel seçimi sonuçlarının Resmi Gazete'de
yayımlanmasından sonraki onuncu gün, saat 10.00'da kendiliğinden toplanır.
Meclise, toplantıda hazır bulunan en yaşlı milletvekili başkanlık eder; en
genç iki milletvekili de katiplik görevini yerine getirir. Bu toplantıda,
milletvekilleri and içerler ve Başkanlık Divanı seçimlerine geçilir.
Başkanlık Divanı seçimleri bu tarihten başlayarak en geç on gün içinde
tamamlanır. (3) Cumhuriyet
Meclisi, her yıl Ekim ayının ilk iş günü kendiliğinden toplanır ve olağan
olarak Haziran ayı sonuna kadar çalışır. (4) Cumhuriyet Meclisi
çalışmalarını kendi yaptığı İçtüzük kurallarına göre yürütür.
İçtüzük kuralları,
siyasal parti gruplarının Cumhuriyet Meclisinin bütün faaliyetlerine üye
sayısı oranında katılmalarını sağlayacak yolda düzenlenir. Siyasal parti
grupları en az beş üyeden oluşur, (5) Cumhuriyet Meclisi
üye tamsayısının salt çoğunluğu ile toplanır ve Anayasada başka kural
yoksa, toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir. Olumlu ve
olumsuz oyların eşitliği halinde, oya sunulan husus reddedilmiş sayılır.
Ancak çekimserlik, olumlu veya olumsuz oylardan fazla olanın yönünde karar
verilmesini peşin olarak kabul etmek anlamına gelir.
(6) Cumhuriyet
Meclisi, Cumhurbaşkanı, Cumhuriyet Meclisi Başkanı, Bakanlar Kurulu veya
en az on milletvekilinin istemi üzerine olağanüstü toplantıya
çağrılabilir. (7) Cumhuriyet Meclisi
Genel Kurulundaki görüşmeler açıktır ve tutanak dergisinde tam olarak
yayımlanır. (8) Cumhuriyet
Meclisi, Genel Kurul kararı ile kapalı oturumlar yapabilir, Bu
oturumlardaki görüşmelerin yayını, Cumhuriyet Meclisi Genel Kurul kararına
bağlıdır. (9) Cumhuriyet
Meclisindeki açık görüşmelerin, o oturumdaki Başkanlık Divanının önerisi
üzerine Genel Kurulca başka bir karar alınmadıkça, her türlü vasıta ile
yayını serbesttir. Andiçme Madde
82
Milletvekilleri
görevlerine başlarken aşağıdaki şekilde andiçerler: "Devletin
varlığını ve bağımsızlığını, yurdun ve halkın bölünmez bütünlüğünü, halkın
kayıtsız şartsız egemenliğini koruyacağıma; hukukun üstünlüğüne,
demokratik, laik ve sosyal hukuk devleti ve Atatürk ilkelerine bağlı
kalacağıma; halkımın refah ve mutluluğu için çalışacağıma; her yurttaşın
insan haklarından ve temel hak ve özgürlüklerden yararlanması ülküsünden
ve Anayasaya bağlılıktan ayrılmayacağıma; namusum ve şerefim üzerine and
içerim." Başkanlık Divanı Madde
83
(1) Cumhuriyet Meclisi
Başkanlık Divanı, milletvekilleri arasından seçilen bir Meclis Başkanı,
bir Meclis Başkan Yardımcısı, yeterli sayıda Katip ve İdare Amirinden
oluşur. (2) Cumhuriyet Meclisi
Başkanlık Divanı, bir kurul olarak çalışır ve Meclisteki grupların
sayılarıyla orantılı olarak oluşturulur. (3) Meclis Başkanı ve
Meclis Başkan Yardımcısı seçimi, bir yasama döneminde iki kez yapılır. İlk
devre için seçilenlerin görev süresi üç, ikinci devre için seçilenlerin
görev süresi ise iki yıldır. İkinci devre Meclis
Başkanı ve Meclis Başkan Yardımcısı seçimi dördüncü yasama yılının
başlangıcından başlayarak en geç on gün içinde tamamlanır. İkinci devre
Meclis Başkanı ve Meclis Başkan Yardımcısı seçilinceye kadar eskilerin
görevi devam eder. (4) Meclis Başkanı ve
Meclis Başkan Yardımcısı seçimi gizli oyla yapılır. İlk dört oylamada üye
tamsayısının salt çoğunluğu aranır. Dördüncü oylamada da salt çoğunluk
sağlanamazsa, bu oylamada en çok oy alan iki aday için beşinci oylama
yapılır. Beşinci oylamada en fazla oy alan aday seçilmiş olur.
(5) Katip ve İdare
Amirlerinin sayısı, hizmet süreleri ve seçimlerine ilişkin kurallar
Cumhuriyet Meclisi İçtüzüğünde belirlenir. Yasama
Dokunulmazlığı Madde
84
(1) Milletvekilleri,
Cumhuriyet Meclisi çalışmalarındaki oy ve sözlerinden, bunları dışarıda
tekrarlamaktan veya açığa vurmaktan sorumlu tutulamazlar.
(2) Seçimden önce veya
sonra suç işlediği ileri sürülen milletvekili, Cumhuriyet Meclisinin
kararı olmadıkça tutuklanamaz ve yargılanamaz. Ölüm veya beş yıl veya daha
çok hapis cezasını gerektiren suçüstü durumu, bu kuralın dışındadır;
ancak, yetkili kişi, durumu derhal Cumhuriyet Meclisine bildirmek
zorundadır. (3) Seçimden önce veya
sonra milletvekili hakkında verilmiş cezanın yerine getirilmesi, dönem
sonuna bırakılır. Milletvekilliği süresince zamanaşımı işlemez. Milletvekilliğinin
Sona Ermesi Madde
85
(1) Milletvekilinin
ölümü; seçilmeye engel bir suçtan dolayı kesin olarak hüküm giymesi;
çekilmesi; kısıtlanması, milletvekilliği ile bağdaşmayan bir görevi kabul
etmesi; bir ay süre ile özürsüz veya izinsiz olarak Cumhuriyet Meclisinin
çalışmalarına katılmaması hallerinde milletvekilliği sona erer.
(2) Milletvekilliğinin
sona ermesine Cumhuriyet Meclisi Genel Kurulu karar verir. Milletvekilliği ile
Bağdaşmayan Görevler Madde
86
(1) Milletvekilleri,
Devlet veya kamu kuruluşlarında kamu görevlisi veya diğer kamu personeli
olarak görev alamazlar ve bunların herhangi bir yüklenme işini doğrudan
doğruya veya dolaylı olarak kabul edemezler. (2) Milletvekilliği
ile bağdaşmayan diğer görevler ve işler yasa ile düzenlenir.
Milletvekillerinin
Ödenekleri Madde
87
(1) Milletvekillerinin
maaşları, temsil ve hayat pahalılığı ödenekleri ve yollukları yasa ile
düzenlenir. Maaşın aylık tutarı, en yüksek kamu görevlisinin almakta
olduğu aylık maaş miktarına eşit olur. Yolluk ve temsil ödeneğinin toplamı
ise, yıllık maaş tutarının yarısını aşamaz. (2) Cumhuriyet Meclisi
Başkanlık Divanı başkan ve üyelerine, yasada belirlenecek miktarda ek
ödenek verilir. Cumhuriyet Meclisi
Seçimlerinin Yenilenmesi Madde
88
(1) Cumhuriyet
Meclisi, kendi seçiminin yenilenmesine, üye tamsayısının salt çoğunluğu
ile karar verebilir. Çekimser ve geçersiz oylar sadece toplantı
yetersayısına dahil olur; karar yetersayısı bakımından dikkate alınmaz.
(2) Cumhurbaşkanı, bu
Anayasanın 106. maddesinin (2). fıkrası kurallarına uygun olarak, altmış
günlük süre içinde cumhuriyet Meclisi çoğunluğuna dayalı bir Bakanlar
Kurulunun atanmasına olanak bulunmaması halinde, Cumhuriyet Meclisi
seçimlerinin yenilenmesine karar verebilir. (3) Bu Anayasanın 109.
maddesi uyarınca, Bakanlar Kurulunun bir yıllık süre içinde, güven oyu
alamama veya güvensizlik oylaması sonucu üç kez düşmüş veya düşürülmüş
olması halinde, Cumhurbaşkanı, Cumhuriyet Meclisi seçimlerinin
yenilenmesine karar verebilir. (4) Cumhurbaşkanı,
yukarıdaki (2). ve (3). fıkra kuralları uyarınca Cumhuriyet Meclisi
seçimlerinin yenilenmesine karar vermeden önce, gerekli gördüğü takdirde,
halkoylamasına başvurabilir. (5)
Cumhurbaşkanı, seçimlerin yenilenmesini veya halkoylamasına başvurulmasını
kararlaştırırken, Cumhuriyet Meclisi Başkanı, Bakanlar Kurulu ve
Cumhuriyet Meclisinde grubu bulunan siyasal parti başkanlarının
görüşlerini alır.
|