R.G 11

28 Ocak 2002

 

 

 

 

KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ

BANKALAR YASASI

 

(39/2001  Sayılı Yasa)

 

Madde 23(6) Altında Tebliğ

 

 

 

 

        Kuzey   Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Merkez Bankası, 39/2001 Sayılı Bankalar Yasasının  23(6)   Maddesinin kendisine verdiği yetkiyi kullanarak, işbu tebliğ ile bankaların   kredileri  ile diğer  alacaklarının nitelikleri ile karşılıklarına  ilişkin aşağıdaki hususları tespit  eder.

 

Kısa İsim     1 -Bu tebliğ,” Bankaların kredileri ile  diğer  alacaklarının nitelikleri 

                    ve karşılıklar” tebliği olarak isimlendirilir. 

 
Amaç ve      2-Bu tebliğin amacı 39/2001sayılı Kuzey   Kıbrıs Türk Cumhuriyeti
Kapsam       Bankalar Yasasının 23(6) maddesi gereğince  bankaların kredileri  
                     ile diğer alacaklarının niteliklerine göre sınıflandırılması ve bunlar 
                     için ayrılacak karşılıklara ilişkin esas ve usullerin belirlenmesidir.

 

 

 

Tesfir           3-Bu tebliğde metin başka türlü gerektirmedikçe;

 

                     Krediler ve diğer alacaklar: bankalarca kullandırılan ve mali                  

                     tabloların aktifinde kredi hesapları altında izlenen nakdi kredileri,

                     borçlu cari hesapları, aktifte izlendikleri hesaba bakılmaksızın

                     bankacılıkla ilgili mevzuat çerçevesinde nakdi kredi sayılan

                     alacakları, tazmin edilen veya nakde dönüşmüş gayrinakdi kredi

                     bedellerini, bunlar dışında kalan diğer tüm alacakları ve nazım 

                     hesaplarda izlenen gayrinakdi kredileri,

 

                     Karşılıklar: Krediler ile diğer alacaklardan doğmuş veya doğması  

                     beklenen ancak miktarı kesin olarak belli olmayan zararların

                     karşılanması amacıyla mali tablolarda hesaben ayrılarak gider

                     yazılan tutarları,

 

                     Teminat: Borcun geri ödenememesi riskine karşılık banka

                     alacağının tamamen veya kısmen güvence altına alınmasını 

                     sağlayan her türlü varlık, garanti ve kefaletler ile sözleşmeden

                     doğan hakları,

 

                     Kredi Değerliliğinin Zayıflaması: Borçlunun, varlıklarının 

                     yükümlülüklerini vadesinde ve tam olarak karşılamada yetersiz

                     hale gelmesi, finansal kaldıraç oranının bankaca kredi

                     değerlendirilmesinde kullanılan standart kriterlere göre kabul

                     edilebilir seviyede olmaması, borç ödeme gücünden önemli ölçüde 

                     yoksun hale gelmesi, işletme sermayesinin ve/veya

                     özkaynaklarının kredinin tahsil kabiliyetini zaafa uğratacak ölçüde yetersiz  

                     kalması durumlarından herhangi birinin varlığını,

 

                      Kredinin Zafiyete Uğraması: Yapılan değerlendirmelerde cari şartlar ve 

                      olayların  esas alınması kaydıyla, kredi sözleşmesinde yer alan bağlayıcı  

                      şartlar çerçevesinde vadesi gelen kredi tutarının banka tarafından

                      tahsilinin sağlanamayacağının kuvvetle muhtemel olması durumunu,

 

                  

                      Kredinin Kayıtlı Değeri: Kredinin, bankanın muhasebe defterlerinde           

                      görünen ve özel karşılık düşülmeden önceki hesap değerini,

                      ifade eder.
 
 
Kredilerin      4-1. Bankalar, yurtdışı şubeleri dahil, kredilerini ve diğer alacaklarını 
ve Diğer        tahsil kabiliyetine ve borçluların kredi değerliliğine göre bu Tebliğde
lacakların      yeralan kriter ve açıklamaları dikkate almak suretiyle, aşağıda belirtilen
Sınıflandı-      gruplar itibariyle sınıflandırarak izlemek zorundadırlar:

rılması

 

                       a) Standart Nitelikli Krediler ve Diğer Alacaklar  - Birinci Grup

 

                        Bu grupta,

 

i)                    Kredilendirilebilir nitelikte finansman yapısına sahip gerçek ve tüzel    kişilere kullandırılan,

 

 

ii)                    Anapara ve faiz ödemeleri, borçlusunun ödeme gücüne ve nakit  

            akımına göre yapılandırılan,

 

iii)                 Ödemeleri süresinde yapılan, gelecekte de geri ödeme sorunları 

            beklenmeyen, tamamen tahsil edilebilecek nitelikte olan,

 

iv)                  Borçlusunun kredi değerliliğinde zayıflama tespit edilmemiş olan ve   zafiyet  

             belirtisi bulunmayan,

        

 

                        Krediler ve diğer alacaklar sınıflandırılır.

 

                        b) Yakın İzlemedeki Krediler ve Diğer Alacaklar - İkinci Grup

 

                        Bu grupta;

 

i)                    Kredilendirilebilir nitelikte finansman yapısına sahip gerçek ve      

            tüzel   kişilere kullandırılmış olan ve anapara veya faiz  

            ödemelerinde halihazırda herhangi bir sorun bulunmayan, ancak, 

 borçlunun ödeme gücünde veya nakit akımında olumsuz                                                

 gelişmeler gözlenmesi ya da bunun gerçekleşeceğinin tahmin edilmesi    veya  

 krediyi kullananın önemli ölçüde finansal risk taşıması gibi nedenlerle yakından    

 izlenmesi gereken veya,

 

ii)                   Anapara veya faiz ödemelerinin kredi sözleşmesinde yeralan şartlara  uygun olarak yapılmasında sorunlar doğması muhtemel olan ve bu sorunların giderilmemesi     durumunda borcun tamamının veya bir kısmının geri ödenmeme riski bulunan veya,

      

 

iii)                 Geri ödenmesi kuvvetle muhtemel bulunmakla beraber, mazur 

            görülecek çeşitli nedenlerle anapara veya faiz ödemelerinin  

            tahsili, vadelerinden veya ödenmesi gereken tarihlerden itibaren  

            90 günü geçmeyen şekilde geciken veya,

 

iv)                  Borçlusunun kredi değerliliği zayıflamamış olmakla birlikte 

            düzensiz ve kontrolü güç bir nakit akımı yapısına sahip olması                  

             nedeniyle zafiyete uğrama ihtimali yüksek olan,

 

                                      krediler ve diğer alacaklar sınıflandırılır.

 

                       c) Tahsil İmkanı Sınırlı Krediler ve Diğer Alacaklar - Üçüncü Grup

 

                       Bu grupta;

 

i)                    Borçlusunun özkaynaklarının veya verdiği teminatların borcun   

            vadesinde ödenmesini karşılamada yetersiz bulunması nedeniyle 

            tamamının tahsil imkanı sınırlı olan ve gözlenen sorunların

            düzeltilmemesi durumunda zarara yol açması muhtemel olan 

            veya,

 

ii)                   Borçlusunun kredi değerliliği zayıflamış olan ve kredinin zafiyete

                                    uğramış olduğu kabul edilen veya,

 

 

iii)                 Anaparanın, faizin veya her ikisinin tahsili vadesinden veya ödenmesi  gereken tarihlerden itibaren 90 günden fazla geciken ancak 180 günü geçmeyen veya,

    

 

iv)                 Borçlusunun işletme sermayesi finansmanında veya ilave likidite 

            yaratmada sıkıntılar yaşaması gibi nedenlerle anaparanın veya     

            faizin veya her ikisinin bankaca tahsilinin vadesinden veya            

            ödenmesi gereken tarihten itibaren 90 günden fazla gecikeceğine 

            kanaat getirilen,

 

 

                                   krediler ve diğer alacaklar sınıflandırılır.

 

                      d) Tahsili Şüpheli Krediler ve Diğer Alacaklar - Dördüncü Grup

 

                      Bu grupta;

 

i)                     Mevcut koşullarda geri ödenmesi veya tasfiyesi muhtemel 

            görünmeyen veya,

 

ii)                    Vadesi gelen veya ödenmesi gereken kredi tutarlarının tamamının

             kredi sözleşmesinde yer alan hususlar çerçevesinde banka         

             tarafından tahsilinin sağlanamayacağı kuvvetle muhtemel olan 

             veya,

 

 

iii)                  Borçlusunun kredi değerliliğinin önemli ölçüde zayıfladığı ve

            zafiyete uğradığı kabul edilen, ancak birleşme, yeni finansman      

            bulma imkanı veya sermaye artırımı gibi olanakların borçlunun  

            kredi değerliliğine ve kredinin tahsil kabiliyetine yapması

            beklenen katkı nedeniyle henüz tam anlamıyla zarar niteliği

            taşımadığı düşünülen veya,

 

iv)                   Anapara veya faizin ya da her ikisinin vadesinden veya ödenmesi

            gereken tarihten itibaren tahsilinin gecikmesi 180 günü geçen, 

            ancak 1 yılı geçmeyen,

 

                                    krediler ve diğer alacaklar sınıflandırılır.

 

 

                        e) Zarar Niteliğindeki Krediler ve Diğer Alacaklar  - Beşinci Grup

 

                        Bu grupta;

 

                       i)          Tahsilinin mümkün olmadığına kanaat getirilen veya,

 

ii)                   Ana paranın veya faizin veya her ikisinin vadesinden veya ödenmesi  gereken tarihten itibaren tahsili 1 yıldan fazla gecikmiş olan veya,

 

 

iii)                 Üçüncü ve Dördüncü Gruplarda belirtilen özellikleri taşımakla

            birlikte, vadesi gelen ve ödenmesi gereken alacak tutarlarının 

            tamamının 1 yılı aşacak bir sürede tahsilinin sağlanamayacağının

            kuvvetle muhtemel olması nedeniyle zafiyete uğramış olduğuna

            ve borçlusunun kredi değerliliğini tam anlamıyla yitirdiğine banka  

            tarafından kanaat getirilen,

 

                                   krediler ve diğer alacaklar sınıflandırılır.

 

                    2.a) Bu Tebliğde belirtilen sınıflandırma sistemi bakımından fiilen             

                      gerçekleştiği kabul edilen temel kriter, krediler ve diğer alacakların

                      tahsillerinin, gruplara ilişkin tanım ve açıklamalarda belirtilen süreler 

                      kadar gecikmesidir. Bunun yanısıra, bankalarca, kredinin özelliklerine            

                      uygun olarak (1) numaralı fıkrada belirtildiği şekilde sınıflandırılması için

                      söz konusu gruplara ilişkin tanım ve açıklamalarda belirtilen diğer

                      hususların gerçekleştiğinin ya da gerçekleşmesinin kuvvetle muhtemel

                      olduğunun ve borçlunun kredi değerliliğinin zayıfladığının, kredinin

                      zafiyete uğramış olduğunun veya tahsil edilemeyeceğinin tespit edilmesi

                      veya bu konuda kesin bir kanaata sahip olunması gerekir.

 

                     b) Krediler ve diğer alacaklara ilişkin ödemelerin tahsilindeki gecikme

                     ilgili gruplarda belirtilen süreleri geçmemiş olsa dahi, bankalar, bu

                     Tebliğde belirtilen kriterleri ve risk yönetim ilkelerini dikkate almak 

                     suretiyle, kredilerini ve diğer alacaklarını Üçüncü, Dördüncü ve Beşinci

                     Grup içinde sınıflandırabilir.

 

 

Donuk          5-1. Bu Tebliğe göre, Üçüncü, Dördüncü ve Beşinci Gruplarda

Alacaklar     sınıflandırılan ve ana paranın veya faizin vadesinden veya ödenmesi

                    Gereken tarihlerden itibaren tahsilinin 90 günden fazla gecikmiş olduğu 

         tüm alacaklar, tahakkuk ettirilen faizlerin ve borçlu üzerindeki

         faiz  benzeri yüklerin ana paraya ilave edilip edilmediğine veya

         yeniden   finanse edilip edilmediğine bakılmaksızın, bu Tebliğin 

         uygulanmasında donuk alacak olarak kabul  edilir.

       

                                               

                   

 

                   2. Kredi müşterisinin aynı banka tarafından verilmiş birden çok kredisinin                  

                   mevcut bulunması ve bu kredilerden herhangi birinin yapılan sınıflandırma

                   gereği donuk alacak olarak kabul edilmesi durumunda, söz konusu kredi

                   müşterisinin bankaya olan tüm borçları donuk alacak olarak aynı grupta

                   sınıflandırılır. Donuk alacak haline gelen ilk kredinin tamamen geri

                   ödenmesi durumunda, kredi müşterisinin diğer kredileri bu Tebliğin 4 ncü

                   maddesi çerçevesinde değerlendirilerek yeniden sınıflandırılabilir. 

 

                   3. Borçlu cari hesap şeklinde kullandırılan ve herhangi bir vade kaydı 

                   bulunmayan nakdi kredilerde;

a)      dönem faizleri ile fer’ilerinin 90 günden daha fazla sürede ödenmeyerek                     

      ana paraya ilave edilmesi,

 

                  b)   borcun, hesabın katedilmesini izleyen 90 günden fazla sürede

                        ödenmemesi,

 

c)       bu tebliğin 8nci maddesi hükmüne uygun olmayan bir şekilde kredi 

      borçlusuna bir başka kredi açılarak tahsili gecikmiş olan faizlerin ve ana  

      paranın finanse edilmesi

 

 

                   d) hesap limitinin 90 günden daha fazla sürekli olarak aşılması,

 

 

                   durumunda, alacak, donuk alacak kabul edilerek ilgili grupta tasnif edilir.

 

 

Bankalarca  6- 1. Özel Karşılık: Bu Tebliğde belirtilen hususlar dikkate alınarak, kredi Ayrılacak    ve alacağın;

Özel ve

Genel

Karşılıkların

Oranları

                     Üçüncü Gruba alındığı tarihten itibaren en az yüzde yirmisi,

 

                     Dördüncü Gruba alındığı tarihten itibaren en az yüzde ellisi,

 

                      Beşinci Gruba alındığı tarihten itibaren yüzde yüzü,

 

                     oranında özel karşılık ayrılır . Ayrılan karşılıkların ayrıldıkları yılda ; 

                     39/2001 tarihli Bankalar Yasasının 23 üncü maddesinin (6) fıkrasınca

                     kurumlar vergisi matrahının  tespitinde gider olarak kabul edilir.

 

 

                    2. a) Genel Karşılık:

                    Bankalar, standart nitelikli nakdi kredileri ve yakın izlemedeki nakdi                          

                    kredileri toplamının binde beşi ve teminat mektupları, aval ve kefaletleri ile 

                    diğer gayrinakdi kredileri toplamının binde biri oranında genel karşılık

                    ayırmak zorundadır. Bu hükmün uygulanmasında standart nitelikli nakdi

                     krediler ve yakın izlemedeki nakdi krediler, “Tasfiye Olunacak Alacaklar

                     Hesabı”, “Tahsili Şüpheli Ücret, Komisyon ve Diğer Alacaklar Hesabı” ve

                     “Zarar Niteliğindeki Krediler ve Diğer Alacaklar Hesabı” dışındaki kredi

                     hesaplarında izlenen nakdi kredileri ve aktifte izlendikleri hesaba

                     bakılmaksızın bankacılık  mevzuatı çerçevesinde nakdi kredi sayılan

                     alacakları kapsar.

 

                     b) Bu fıkra uygulamasında;

 

                    Hazine  veya Hazine  kefaletiyle çıkarılan bono ve tahviller,

 

                    OECD ülkelerinin merkezi yönetimleri ve merkez bankalarına açılacak   

                     krediler,

 

                    OECD ülkeleri merkezi yönetimleri ile merkez bankalarınca ya da bunların               

                    kefaletiyle ihraç edilen menkul kıymetler veya bunlarca verilen diğer 

                    garantiler karşılığında kullandırılacak krediler,

 

                    Avrupa Merkez Bankasına açılacak krediler ile bu Bankaca ihraç edilen            

                    menkul kıymetler veya verilen diğer garantiler karşılığında kullandırılacak

                    krediler,

 

 

                   Hazineye doğrudan kullandırılan krediler ile Hazine garantisi ile

                   kullandırılan krediler,

 

 

                    KKTC Merkez Bankası ile ya da bu Banka nezdindeki piyasalarda yapılan

                    işlemler,

           

 

                    Teminat, rehin veya belirli bir gerçek ya da tüzel kişiye veya risk

                    grubuna  kullandırılmak amacıyla verilenler hariç olmak üzere,                    

                    bankaların  birbirlerine verdikleri, vadesiz ve temdite konu olmamış bir    

                    aya kadar vadeli krediler,

                       

           

 

                    Nakit ve mevduat karşılığı kullandırılan krediler,

           

                    Devlet tahvili ve hazine bonosu karşılığı kullandırılan krediler,

 

                    genel karşılık hesaplamasında dikkate alınmaz.

 

                    Bu itibarla, söz konusu varlıkları aktiflerinde bulunduran bankalar, bu

                    aktifleri Tebliğde öngörülen şekilde sınıflandıracak ancak, genel         

                    karşılıkların  hesaplanmasında dikkate almayacaklardır

.

 

c) Genel karşılığa tabi gayrinakdi krediler; Teminat mektupları, kabul

kredileri, akreditif taahhütleri, cirolar gibi bankayı bir şartın ifa edilememesinden dolayı ileride doğabilecek bir borç yükümlülüğü altına sokarken, aynı zamanda da diğer şahıslardan alacaklı duruma getiren her türlü cayılamaz gayrinakdi kredilerdir.

 

d)     Aylık olarak, her ayın son günü itibariyle hesaplanan genel karşılık 

miktarları gider yazılarak pasifte “Genel Kredi Karşılıkları Hesabı”nda   

muhasebeleştirilir.

 

Teminat-  7- 1. Bankalar, kredilerine ve diğer alacaklarına ilişkin teminatları aşağıda

 lar            belirtilen teminat grupları itibariyle sınıflandırarak takip etmek zorundadır.

                 Teminat tutarı sadece özel karşılık tutarının hesaplanmasında, alacak            

                 tutarından yapılacak indirim olarak dikkate alınır.

 

                a) Birinci Grup Teminatlar:

 

                Nakit ve mevduat,

 

                Hazine, veya Hazine kefaletiyle ihraç edilen bono ve tahviller,

 

                    OECD ülkeleri merkezi yönetimleri ile merkez bankalarınca ya da

                     bunların  kefaletiyle ihraç edilen menkul kıymetler,                 

                    

 

                     Avrupa Merkez Bankasınca ya da bu Bankanın kefaletiyle ihraç

                     edilecek  menkul kıymetler,                   

                    

 

                     b) İkinci Grup Teminatlar:

 

                    Altın ve diğer kıymetli madenler,

 

                    Borsaya kote edilmiş hisse senetleri,