23.11.01
39/2001 Sayılı Yasa
|
Kısa İsim |
1.Bu Yasa, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti
Bankalar Yasası olarak isimlendirilir. |
||
Bİrİncİ KISIM
Genel Kurallar
|
|||
|
Tefsir |
2. Bu Yasada
metin başka türlü gerektirmedikçe: |
||
|
Fasıl 113 28/1974
|
“Banka”, Şirketler Yasası ve bu Yasa altında kurulan bankalar
ile yabancı bankaların Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde açılan şubelerini
anlatır. |
||
|
7/1977 30/1983 28/1987 |
“Banka Şubesi”, bankaların elektronik işlem
cihazlarından ibaret birimleri hariç, şube, ajans ve mevduat kabulü veya
diğer bankacılık işlemleri ile uğraşan sabit ya da seyyar büroları gibi her
türlü yerel teşkilatını anlatır. |
||
|
65/1989 56/1991 |
“Denetim Organları”, bu Yasa altında denetim yetkisi
verilen kurum ve kuruluşları anlatır. |
||
|
42/1997 |
“Fon”, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunu anlatır. |
||
|
|
“İhtiyat Akçesi”, bu Yasanın 18’inci maddesinin
(1)’inci fıkrasına göre ayrılan miktar ve diğer ihtiyatlar toplamından, varsa
bilanço zararı düşüldükten sonra elde edilen tutarı anlatır. |
||
|
|
“Kişi”, gerçek veya tüzel kişileri anlatır. |
||
|
|
“Merkez Bankası”, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Merkez
Bankasını anlatır. |
||
|
|
“OECD”, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütünü
anlatır. |
||
|
|
“Ödenmiş Sermaye”, bankaların fiilen ve her türlü muvazaadan
ari olarak ödenmiş veya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetine ayrılmış ve ödenmiş
sermayelerinden, bilançoda görülen zararın ihtiyat akçeleri ile
karşılanamayan kısmı düşüldükten sonra kalan tutarı anlatır. |
||
|
|
“Özkaynak”, esas, unsur ve oranları, uluslararası
standartlar da dikkate alınmak suretiyle Merkez Bankasınca belirlenmek üzere,
ana sermaye ve katkı sermaye toplamı
ile bu toplamdan sermayeden indirilecek değerlerin düşülmesi sonucu bulunacak
tutarı anlatır. |
||
|
|
“Yönetici”, kamu görevlileri arasından baremi en az 15
olan ve bu Yasanın 16’ncı maddesinde
belirtilen öğretim koşullarını haiz kişiler veya bu Yasanın 16’ncı maddesinde
belirtilen nitelikleri haiz kamu görevlisi olmayan ve başka bir bankada görev
yapmayan kişiler arasından atanan
kişi veya kişileri anlatır. |
||
|
|
|
||
|
Kapsam ve
Amaç |
3. |
(1) |
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde kurulmuş ve kurulacak
bankalar ile yabancı ülkelerde kurulmuş olup da Kuzey Kıbrıs Türk
Cumhuriyetinde şube açarak faaliyete geçecek olan bankalar bu Yasa
kurallarına tabidir. |
|
|
|
|
(2) |
Münhasıran kendi özel yasaları ile kurulmuş olan
offshore bankalara ait Yasa kuralları saklıdır. |
|
|
|
|
(3) |
Bu Yasa ile düzenlenmemiş olan hallerde, bankalarla
ilgili ve halen yürürlükte olan diğer mevzuat kuralları uygulanır. |
|
|
|
|
(4) |
Bu Yasanın amacı, tasarruf sahiplerinin hak ve
menfaatlerini korumak,
mali piyasalarda güven ve istikrarı ve ekonomik kalkınmanın gereklerini de dikkate alarak kredi
sisteminin etkin bir şekilde çalışmasını sağlamak üzere bankaların kuruluş,
yönetim, çalışma, devir, birleşme, tasfiye ve denetlenmelerine ilişkin esasları düzenlemektir. |
|
|
Yetki ve
Görev |
4. Merkez Bankası, bu Yasa ve ilgili diğer mevzuatın,
yasada gösterilen yetkiler çerçevesinde düzenlemeler de yapmak suretiyle
uygulanmasını sağlamak, uygulamayı denetlemek ve sonuçlandırmak, tasarrufların
güvence altına alınmasını temin etmek ve yasayla verilen diğer yetkileri
kullanmaya, tasarruf sahiplerinin haklarını ve bankaların düzenli ve emin bir
şekilde çalışmasını tehlikeye sokabilecek ve ekonomide önemli zararlar
doğurabilecek her türlü işlem ve uygulamaları önlemeye, kredi sisteminin
etkin bir şekilde çalışmasını sağlamak üzere gerekli karar ve tedbirleri
almaya ve uygulamaya yükümlü ve yetkilidir. |
|||
|
|
|
|||
İKİNCİ
KISIM
Bankaların
Kuruluşu
|
||||
|
Bankaların Kuruluşu
veya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde Şube Açma İzni |
5.
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde banka kurulması veya yabancı ülkelerde
kurulmuş bir bankanın Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde açacağı ilk şubesi
için Merkez Bankasından izin alınması
şarttır. İzin için yapılacak başvurulara ve iznin verilmesine ilişkin esas ve
usuller Merkez Bankasınca düzenlenecek bir tebliğ ile belirlenir. Verilecek
izinde Merkez Bankası yönetim kurulunun en az dört üyesinin olumlu yöndeki
oyu gerekir. |
|||
|
|
|
|
|
|
|
Bankaların Kuruluş |
6.(1) |
Kuzey
Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde kurulacak bankalarda aranacak koşullar şunlardır: |
|||
|
Koşulları |
|
(A) |
Kuzey
Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşı kurucuların gerçek kişi olması; |
||
|
|
|
(B) |
Bankaların yabancı uyruklu gerçek
veya tüzel kişi kurucularının; Türkiye Cumhuriyeti, OECD üyesi ülkeler ve
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile diplomatik ilişkisi olan ülkelerin herhangi
birinde ikamet ediyor veya faaliyette bulunuyor olması; Türkiye Cumhuriyeti
veya diğer OECD üyesi ülkelerde faal ve herhangi bir kısıtlamaya tabi olmayan
bir bankada asgari %51 (Yüzde Elli Bir) hisseye sahip olması veya bu bankayı
asgari çoğunluk sağlayan dolaylı iştirak hisseleri vasıtasıyla kontrol ediyor
olması; tüzel kişi kurucuların, Türkiye Cumhuriyeti veya diğer OECD üyesi
ülkelerde bankacılık mevzuatı kurallarını uygulamak ve denetlemekle yükümlü
merciler tarafından verilmiş, başvuru tarihinde geçerliliğini koruyan ve
sözkonusu ülkelerde hiç bir kısıtlamaya tabi olmaksızın bankacılık
faaliyetlerinde bulunmasını sağlayan izni almış olması; Bu Yasa amaçları bakımından; |
||
|
|
|
|
(a) |
Bir gerçek kişi ile eş ve çocuklarının, bunların
sınırsız sorumlulukla katıldıkları veya Yönetim Kurulu Başkanı, Yönetim Kurulu
üyesi, Genel Müdürü ya da Genel Müdür Yardımcısı oldukları şirketler, ve |
|
|
|
|
(b) |
Yukarıdaki (a) alt bendinde sayılan,
sermayelerinin doğrudan veya dolaylı olarak %25 (Yüzde Yirmi Beş) ve daha fazlasına
iştirak ettikleri şirketler dolaylı iştirak |
||
|
|
|
|
sayılır. |
||
|
|
(C) |
Kurucuların müflis veya konkordato
ilan etmiş veya affa uğramış olsalar dahi altı aydan fazla hapis veya zimmet,
ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı
kötüye kullanma, dolaylı iflas gibi yüz kızartıcı suçlar ile istimal ve
istihlak kaçakçılığı dışında kalan kaçakçılık suçları, resmi ihale ve alım
satımlara fesat karıştırma veya Devlet sırlarını açığa vurma, vergi
kaçakçılığı veya vergi kaçakçılığına teşebbüs suçlarından dolayı hüküm giymiş
bulunmaması, tasfiyeye tabi tutulan bankerler, bankalar, sigorta şirketleri
ve para ve sermaye piyasalarında faaliyet gösteren kurumlarda ve Fona devredilen
bankalarda doğrudan veya dolaylı olarak %10 (Yüzde On) ve daha fazla bir
oranda pay sahibi olmaması, |
|||
|
|
(Ç) |
Hisse senetlerinin tamamının isme
yazılı olması ve nakit karşılığı çıkarılması; |
|||
|
|
(D) |
Nakden ve her türlü muvazaadan ari
olarak ödenmiş olan asgari ödenmiş sermaye miktarının $ 2.000.000 (İki Milyon
Amerikan Doları) karşılığı Türk Lirası olması; Ancak,
Merkez Bankası yukarıda öngörülen asgari sermaye miktarını gerektiğinde ve
ihtiyaca uygun olarak iki katına kadar artırmaya yetkilidir. |
|||
|
|
(E) |
Ana sözleşme ve tüzüklerin bu Yasa
kurallarına uygun olması. |
|||
|
|
(2) |
Bir kişinin, banka sermayesinin % 10 (Yüzde
On)’u ve daha fazlasını temsil eden payları edinmesi veya bir ortağa ait
hisselerin banka sermayesinin % 10 (Yüzde On)’unu aşması sonucunu veren hisse
edinimleri ile bir ortağa ait payların yukarıdaki oranların altına düşmesi
sonucunu veren hisse devirleri Merkez Bankasının iznine tabidir. İzin
alınmadan yapılan pay devirleri pay defterine kaydolunamaz. Bu hükme aykırı
olarak pay defterlerine yapılan kayıtlar hükümsüzdür. Tüzel kişilere
yapılacak izne tabi pay devirlerinde devralan tüzel kişilerin yönetim ve
denetimine sahip gerçek kişinin kim olduğunun belgelenmesi ve bunların
kurucularda aranan şartları taşıması zorunludur. Bu kural tüzel kişi ortağın,
yönetim ve denetimini belirleyen sermaye paylarının bir başka tüzel kişiye
ait olması halinde, gerçek kişi ortak ya da ortaklara ulaşıncaya kadar
uygulanır. |
|||
|
|
|
Bu fıkranın
uygulanmasında 23’üncü maddenin (3)’üncü fıkrasının (A) bendinde belirtilen
gerçek veya tüzel kişilere ait paylar bir kişiye ait pay addolunur.
İntifa hakkı ile hisselerin rehin edinilmesinde de bu madde kuralları
uygulanır. İmtiyaz hakkı ile intifa hakkı tanınan hisse senetlerinin devri
yukarıdaki pay oranlarına bakılmaksızın izne tabidir. |
|||
|
|
(3) |
Sermayenin % 10 (Yüzde On) ve daha fazlasına sahip
olacak ortakların kurucularda aranan nitelikleri taşıması şarttır. Bu
nitelikleri kaybeden ortaklar temettü dışındaki ortaklık haklarından
yararlanamazlar. Bu halde, hisse senetlerinin tasarrufu ve devri dışındaki
diğer ortaklık hakları Merkez Bankası tarafından kullanılır. Bu kural,
münhasıran, hakkında 37’nci maddenin (1)’inci ve (2)’nci fıkraları
kurallarında uygulanan bir bankada pay sahibi olmaları nedeniyle kurucularda
aranan nitelikleri kaybeden ortaklar hakkında uygulanmaz. |
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
Yabancı
Bankaların |
7. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde şube açmak
suretiyle faaliyet gösterecek yabancı bankalarda aranacak koşullar şunlardır: |
|||||
|
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde |
|
(1) |
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetine ayrılan ödenmiş
sermayelerinin bu Yasanın 6’ncı maddesinde belirtilen miktardan az olmaması;
ve |
|||
|
Şube Açma
Koşulları |
|
(2) |
Kuruldukları veya faaliyette bulundukları
ülkelerde mevduat kabul etmelerinin veya bankacılık işlemleri yapmalarının
yasaklanmamış olması. |
|||
|
|
|
Yabancı bankaların Kuzey Kıbrıs Türk
Cumhuriyetinde kurulduktan sonra bulundukları ülkelerde yasaklanmaları halinde
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetindeki şubelerinin de Merkez Bankasınca mevduat
kabul etme ve bankacılık yapma işlemleri yasaklanır. |
||||
|
Başvuru ve İzin |
8. Bu Yasanın 6’ncı ve 7’nci
maddelerine göre yapılacak başvurular ile kuruluş veya Kuzey Kıbrıs Türk
Cumhuriyetinde şube açma izninin verilmesine ilişkin usul ve esaslar Merkez
Bankasınca çıkarılacak ve Resmi Gazete’de yayımlanacak bir tebliğle
belirlenir. |
|||||
|
Banka Kuruluşunun
ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde Şube Açma İzninin İptali |
9. Banka kuruluşuna veya Kuzey Kıbrıs Türk
Cumhuriyetinde şube açılmasına izin verilmesine ilişkin Merkez Bankası
Kararının yayımından itibaren altı ay içerisinde faaliyete geçilmemesi
halinde bu izinler geçersiz olur. |
||||||
ÜÇÜNCÜ
KISIM
Bankaların
Faaliyet Esasları
|
|||||||
|
Bankaların Kuruluşundan Sonra Verilecek Beyannameler |
10. Kurulan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde
faaliyete başlayan veya şube açma işlemleri
tamamlanan bankalar, mevduat kabulü veya bankacılık işlemleri yapmak üzere
Merkez Bankasına başvurarak bankacılık lisansı alırlar. Başvuru dilekçesine
lisans bedeli olan $ 20.000 (Yirmi Bin Amerikan Doları) karşılığı Türk
Lirasının Merkez Bankası nezdinde Hazine adına açılan hesaba yatırıldığını
gösterir belgenin eklenmesi zorunludur. Bankaların, lisans bedeli olan
$10.000 (On Bin Amerikan Doları) karşılığı Türk Lirasını her yıl Ocak ayı
sonuna kadar Merkez Bankasında Hazine adına açılacak hesaba yatırmaları
halinde bankacılık lisansları kendiliğinden yenilenir. Bu başvuru ve
bankacılık lisansı verilmesine ilişkin usul ve esaslar Merkez Bankasınca
çıkarılacak ve Resmi Gazete’de yayımlanacak tebliğle tespit edilir. Kuzey
Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde şube açmak suretiyle faaliyette bulunan yabancı
bankalar ikinci şubelerini açtıkları tarihten itibaren en geç bir ay içinde
Merkez Bankasına ayrıca bir beyanname vererek Kuzey Kıbrıs Türk
Cumhuriyetindeki şubelerinden birini diğer şubeleri temsile yetkili ve
sorumlu yönetim merkezi olarak göstermek zorundadırlar. Lisans
bedelini süresi içinde yatırmayan bankaların bankacılık lisansı iptal edilir
ve haklarında bu Yasanın 37’nci maddesine göre işlem yapılır. |
||||||
|
Bankacılık
İşlemlerine ve Mevduat Kabulüne İzin |
11. |
(1) |
Bu Yasanın 8’inci maddesindeki başvuru üzerine Merkez
Bankası, ilgililerin bu Yasada yazılı şartları yerine getirip
getirmediklerini, bankacılık işlemlerine veya mevduat kabulüne başlamak üzere
Yasanın gerekli kıldığı nitelikleri taşıyıp taşımadıklarını inceledikten
sonra durumları uygun bulunanlara başvuru tarihlerinden itibaren en geç altı
ay içerisinde bankacılık lisansı verir. |
||||
|
|
|
(2) |
Yapılan inceleme sonucunda durumları
uygun bulunmayanlara gerekli düzenlemeleri yapmaları ve eksiklerini
tamamlamaları için üç ayı geçmeyecek bir süre verilir. Bu süre içinde yeniden
başvurular hakkında (1)’inci fıkra kurallarına göre yeniden yapılan inceleme
sonunda durumları uygun bulunmayanlara sonuç tebliğ olunur ve verilen izin
iptal edilir. Bu durumda bankacılık lisansı için alınan tutar iade edilmez. |
||||
|
Asgari
Özkaynak 66/1999 |
12. Bankalar, özkaynaklarının her yılın 31 Aralık tarihi
itibarıyle, $2.000.000 (İki Milyon Amerikan Doları) karşılığı Türk Lirasının
altına düşmesi halinde, en geç müteakip yılın Nisan ayı sonuna kadar
sözkonusu tutarı nakit olarak tamamlamak zorundadırlar. Bu madde amaçları
bakımından İşletmelerin Sermaye ve Ekonomik Varlıklarının Yeniden
Değerlendirilmesi Yasası altında oluşan ihtiyatlarla vergi sonrası kardan
ihtiyatlara aktarılacak meblağ nakit sayılır. Katkı sermayenin, ana
sermayenin %100 (Yüzde Yüz)’ünden fazla olan kısmı özkaynak hesabında dikkate
alınmaz. |
||||||
|
Bankacılık
İşlemleri Yapma Veya Mevduat Kabulü İzinlerinin Kaldırılması |
13. |
(1) |
Bir bankanın, Merkez Bankası ve/veya bağımsız denetim
organlarınca yapılan denetimler sonunda bankacılık işlemleri yapmasında veya
mevduat kabul etmesinde sakınca görülmesi halinde, Merkez Bankası, bankanın
bankacılık işlemleri yapma veya mevduat kabul etme iznini geçici veya sürekli
olarak kısmen veya tamamen tüm teşkilatını veya gerekli görülecek şubelerini
kapsayacak şekilde kaldırabilir.
Bankacılık işlemleri yapma veya mevduat kabul etme izninin kaldırılması ile
ilgili esas ve usuller Merkez Bankasınca çıkarılacak bir tebliğ ile
düzenlenir. |
||||
|
|
|
(2) |
Bu sakıncanın ortadan kalkması halinde mevduat kabul ve
bankacılık işlemleri yapma yetkisi Merkez Bankasınca yeniden verilebilir. |
||||
|
Mevduat
Kabulüne Yetkili Olmayanlar Fasıl 114 28/1959 51/1983 |
14. |
(1) |
Bu Yasaya göre yetkili olanlar dışında, hiçbir gerçek veya
tüzel kişi, aslen veya fer’an meslek edinerek mevduat kabul edemeyeceği ve
bankacılık işlemleri yapamayacağı gibi ticaret ünvanları ve her türlü
belgeleri ile ilan ve reklamlarında başka yasalarda aksine kural bulunup
bulunmadığına bakılmaksızın “banka”
kelimesini yada mevduat kabul ettikleri veya bankacılık işlemleri ile
uğraştıkları izlenimini yaratacak hiç bir kelime veya tabiri kullanamazlar.
Ancak Kooperatif Şirketler Yasası altında kurulmuş olup bu Yasa altında
münhasıran bankacılık ve finans alanında faaliyet göstermek isteyenlerden
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bankalar Yasasında öngörülen yükümlülük ve
koşulları yerine getirebilenlere bankacılık işlemleri yapma ve mevduat kabul
etme izinleri verilir. Sözkonusu yükümlülük ve koşulları yerine getiremeyen
kooperatiflerin, sadece üyelerinden aidat ve sağlık ve sosyal yardım, ihtiyat
ve tasarruf sağlama amaçlarıyla topladıkları paralar bu Yasanın
uygulanmasında mevduat sayılmaz. Bu kooperatifler münhasıran kendi üyelerine,
topladıkları paraları geçmeyecek tutarlarda kredi verebileceklerdir. İzinsiz
olarak mevduat toplayan, bankacılık faaliyetinde bulunan ve banka kelimesini
kullananların iş yerleri Merkez Bankasının başvurusu üzerine Mahkeme
tarafından kapatılır. |
||||
|
|
|
(2) |
Bu maddenin uygulanmasında yazılı veya sözlü olarak
veya herhangi bir şekilde halka duyurulmak suretiyle faiz veya her ne ad
altında olursa olsun bir ivaz karşılığında istendiğinde veya belli bir vadede
iade edilmek üzere para alınması mevduat kabulü sayılır. Ancak bono ve tahvil
piyasalarını düzenleyen mevzuat kuralları saklıdır. Kabul edilen para
karşılığında mevduat hesap cüzdanı yerine, adi veya ticari senetler, makbuz
veya sertifika verilmesi durumu değiştirmez. |
||||
|
|
|
(3) |
Resmi ve özel kuruluşlar ile şirketlerde, yalnız kendi
çalışanlarına ait olmak üzere emeklilik, sağlık ve sosyal yardım, ihtiyat ve
tasarruf sağlama amaçlarıyla kurulan sandıkların münhasıran kendi üyelerinden
bu amaçlar için topladıkları paralar bu Yasa uygulamasında mevduat sayılmaz. |
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
DÖRDÜNCÜ KISIM Bankaların Teşkilatı ve Organları |
||||||||
|
Yönetim
Kurulu Kredi Komitesinin Oluşumu ve İç |
15. |
(1) |
Şube olarak faaliyette bulunanlar hariç bankaların
yönetim kurulları beş kişiden az olamaz. Bu Yasanın 16’ncı maddesinde Genel
Müdür için öngörülen şartlar, süre hariç Yönetim Kurulu üyelerinin yarıdan
bir fazlası için de aranır. |
|||||
|
Denetim |
|
(2) |
Kredi açma yetkisi yönetim kuruluna aittir. Yönetim
kurulu bu yetkisini belirleyeceği usul ve esaslar çerçevesinde kredi
komitesine veya genel müdürlüğe devredebilir. Kredi komitesinin oluşumu ile
çalışma esasları Merkez Bankasınca belirlenir. |
|||||
|
|
|
(3) |
Bankalar işlemleri nedeniyle karşılaştıkları yasal
düzenlemeler ile mali ve diğer gelişmelerden doğan risklerin izlenmesi ve
kontrolünü sağlamak amacıyla faaliyetlerinin kapsamı ve yapısıyla uyumlu, esas
ve usulleri Merkez Bankasınca çıkarılacak tebliğle belirlenecek etkin bir iç
denetim sistemi ile risk, kontrol ve
yönetim sistemi kurmakla yükümlüdürler. |
|||||
|
Bankaların Genel Müdür ve Genel Müdür Yardımcıları |
16. Banka Genel Müdürünün ve Genel Müdür
Yardımcılarının hukuk, matematik, idari bilimler, istatistik, uluslararası
ilişkiler, kamu yönetimi, iktisat, işletmecilik, maliye, muhasebe, bankacılık
veya mühendislik-işletmecilik dallarında yüksek öğrenim görmüş ve banka ve
finans sektörü veya kamu yönetiminde ekonomi ve maliye konularında; Genel
Müdürlüğe atanacakların en az beş yılı yöneticilik olmak üzere toplam on yıl,
Genel Müdür Yardımcılığına atanacakların ise en az üç yılı yöneticilik olmak
üzere toplam yedi yıl tecrübe sahibi olmaları şarttır. |
|||||||
|
Bankalarda
Çalışması Yasak Olanlar 14/2000 |
17. Bu Yasa veya bu Yasa ile yürürlükten kaldırılan
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bankalar Yasası kurallarına aykırı
hareketlerinden dolayı hapis veya bir defadan fazla para cezası ile
cezalandırılan kimseler ile yüz kızartıcı suçlardan dolayı mahkum olanlar,
müflisler ile fiil ve eylemleri sonucu bankanın bu Yasanın 37’nci maddesi
kapsamına alınmasına neden olanlar hiç bir bankada Yönetim Kurulu Başkanı,
Yönetim Kurulu Üyesi, Genel Müdürü, Genel Müdür Yardımcısı veya birinci
derecede imza yetkisini haiz görevli olarak çalıştırılamazlar. Yapılan
denetlemeler sonucunda bu Yasa veya ilgili diğer mevzuat kurallarını ihlal
ettikleri ve bankanın emin bir şekilde çalışmasını tehlikeye düşürdükleri
tespit edilen bu maddede belirtilen banka mensuplarının, haklarında yasal
kovuşturma istenmesini müteakip Merkez Bankasının talebi üzerine geçici
olarak imza yetkilerinin kaldırılması zorunludur. Bu kimseler Merkez Bankası
izni olmadıkça imza yetkisini haiz personel olarak hiçbir bankada
çalıştırılamazlar. Genel
Müdürlüğe ve Genel Müdür Yardımcılıklarına atanacakların bu maddede aranan
koşulları taşıdıklarını gösteren belgelerle birlikte Merkez Bankasına
bildirilmesi şarttır. Bu kişilerin atanmaları, Merkez Bankası tarafından
bildirimin alındığı tarihten itibaren yedi iş günü içinde, gerekçeli olumsuz
görüş bildirilmediği taktirde yapılabilir. Herhangi
bir nedenle görevden ayrılan Genel Müdür ve Genel Müdür Yardımcıları,
görevden ayrılma nedenleri banka ve görevden ayrılan tarafından ayrılış
tarihinden itibaren yedi iş günü içerisinde Merkez Bankasına bildirilir. |
|||||||
BEŞİNCİ
KISIM
Karşılıklar ve Mevduata Ait Kurallar |
||||||||
|
Muhtemel Zararlar Karşılığı |
18. |
(1) |
Bankalar, yıllık safi karları üzerinden %10 (Yüzde On)
oranında muhtemel zarar karşılığı ayırmak zorundadırlar. Bu zorunluluk
karşılık toplamı ödenmiş sermayeye eşit oluncaya kadar devam eder. |
|||||
|
|
|
(2) |
Bu karşılıklar ancak zararların mahsubunda
kullanılırlar. |
|||||
|
Mevduatın Tasnifi |
19. |
(1) |
Tasarruf mevduatı, gerçek kişiler tarafından bu nam
altında açtırılan ve ticari işlemlere konu olmayan mevduattır. Ancak vadesiz
tasarruf mevduatı hesapları üzerine münhasıran çek keşide edilmesi ticari
işlem sayılmaz. |
|||||
|
|
|
(2) |
Bankalar tasarruf mevduatını diğer mevduat
hesaplarından ayırmak ve mevduat hesaplarını Merkez Bankasınca Resmi Gazete’de
yayımlanacak tebliğde belirlenecek esaslara göre tasnif etmek zorundadırlar. |
|||||
|
Mevduatın Çekilmesi |
20. Yürürlükteki yasa kuralları saklı kalmak üzere
mevduat sahiplerinin mevduatlarını diledikleri anda geri almak hakları hiç bir
süretle sınırlandırılamaz. Ancak
vadeli veya ihbarlı mevduat sahibi ile banka arasında vade ve ihbar süresi
ile mevduat sahibinin kendi rızası ile bloke ettirdiği mevduatlar hakkında
kararlaştırılan şartlar saklıdır. |
|||||||
|
Tasarruf Mevduatı Sahiplerinin İmtiyazı |
21. Bankaların faaliyetlerine son vermeleri veya
tasfiye edilmeleri halinde tasarruf mevduatı sahipleri tasarruf
mevduatlarının sigortaya tabi olmayan kısmı için bu gibi bankaların
mevcutları üzerinde Fonun alacaklarından sonra gelmek üzere diğer
alacaklılarına göre haklarının %90 (Yüzde Doksan)’ı oranında imtiyazlı
alacaklı sayılırlar. |
|||||||
|
Mevduatta Zamanaşımı |
22. |
(1) |
Bankalar, mevduat sahiplerinin yazılı talepleri üzerine
yılda en az bir kez hesap özeti gönderirler. |
|||||
|
|
|
(2) |
Her türlü mevduattan, emanet ve alacaklardan son
talebi, işlemi veya mudinin herhangi bir şekilde yazılı talimatı tarihinden
başlayarak on yıl geçtiği halde sahipleri tarafından aranmamış olanlardan tutarı
ve değeri $20 (Yirmi Amerikan Doları) karşılığı Türk Lirasını aşan hesaplar,
mevduat sahiplerinin mevcut adreslerine bir mektupla bildirildikten sonra
tamamen bu sürenin bitimini izleyen takvim yılı başından itibaren altı ay
içinde bankalarca sahiplerinin isim, kimlik, adresleri ve haklarının faizleri
ile ulaştıkları tutarlar gösterilmek suretiyle düzenlenecek bir cetvel ile
Merkez Bankasına devredilir. |
|||||
|
|
|
(3) |
Yukarıdaki
(2)’nci fıkra gereğince Merkez Bankasına devredilen mevduattan, emanet ve
alacaklardan tutarı ve değeri $20 (Yirmi Amerikan Doları) karşılığı Türk
Lirasını aşmayanlar bankaca, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna intikal ettirilir. Merkez Bankası tutar veya değeri $20
(Yirmi Amerikan Doları) karşılığı Türk Lirasını aşanları, Resmi Gazete’de ilan eder. İlandan
itibaren bir yıl içinde sahip veya mirasçıları tarafından aranmayan mevduat,
emanet ve alacaklar bu sürenin bitiminde Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna gelir
olarak kaydedilir. |
|||||
|
|
|
(4) |
Küçükler
adına ve yalnızca bunlara ödeme yapılmak kaydıyla açtırılan hesaplarda bu
maddede yazılı zamanaşımı süreleri küçüğün reşit olduğu tarihte işlemeye
başlar. |
|||||
ALTINCI
KISIM
Krediler ve Diğer Yatırımlar |
||||||||
|
Risk Sınırları |
23. |
(1) |
Bir bankanın vereceği nakdi krediler ile teminat
mektupları, kefaletler, aval, ciro ve kabuller gibi gayri nakdi krediler, satın
alacağı tahvil ve benzeri sermaye piyasası araçları, tevdiatta bulunmak
suretiyle ya da herhangi bir şekil ve surette vereceği ödünçler, varlıkların
vadeli satışından doğan alacaklar, vadesi geçmiş nakdi krediler ve gayri
nakdi kredilerin nakdi tahvil olan bedelleri, vadeli işlem ve opsiyon
sözleşmeleri ile ve benzeri diğer sözleşmeler ve ortaklık payları
izlendikleri hesaba bakılmaksızın bu Yasa uygulamasında kredi sayılır. |
|||||
|
|
|
(2) |
(A) |
Bir banka, doğrudan veya dolaylı olarak gerçek veya tüzel
bir kişiye banka özkaynağının % 25 (Yüzde Yirmi Beş)’i veya banka toplam
mevduatlarının % 4 (Yüzde Dört)’ünden, hangisi daha fazla ise, fevkinde kredi
veremez. |
||||
|
|
|
|
(B) |
Bir gerçek yada tüzel kişiye banka özkaynağının %10 (Yüzde
On)’u veya banka toplam mevduatlarının %2 (Yüzde İki)’sinden, hangisi daha
fazla ise, fevkinde verilen krediler büyük kredi sayılır. Büyük kredilerin
toplamı, banka özkaynağının on katını aşamaz. Büyük krediler Merkez
Bankasınca belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde bu bankaya bildirilir. |
||||
|
|
|
|
(C) |
Devlet kefaletini haiz kredilerde bu oran toplam
özkaynağın %100 (Yüzde Yüz)’ünü aşamaz. |
||||
|
|
|
|
(Ç) |
Bu Yasa uygulamasında yukarıdaki (1)’inci
fıkradaki kredi sınırları içerisinde
yer alan gayrinakdi krediler ve işlemlerin dikkate alınma oran, esas ve
usulleri Merkez Bankasınca çıkarılacak
bir tebliğ ile düzenlenir. |
||||
|
|
|
(3) |
(A) (a) |
Bu Yasanın uygulanmasında lehlerine kredi verilip verilmediğine
bakılmaksızın bir gerçek veya tüzel kişiye verilebilecek kredi sınırının
hesaplanmasında dolaylı olarak verilen krediler bakımından aralarında aşağıda
belirtilen şekilde ilişki bulunan gerçek veya tüzel kişiler, krediyi veren
banka için bir risk grubu oluştururlar; |
||||
|
|
|
|
|
(i) |
Bir gerçek kişi ile eşi ve çocukları, |
|||
|
|
|
|
|
(ii) |
(i) alt bendinde belirtilenlerin veya
bir tüzel kişinin birlikte veya tek başlarına doğrudan ya da dolaylı olarak sermayesini
veya yönetimini kontrol ettikleri ya da sınırsız sorumlulukla katıldıkları
veya (i) alt bendinde belirtilenlerin yönetim kurulu başkanı, üyesi veya
genel müdürü oldukları şirketler, |
|||
|
|
|
|
|
(iii) |
(i) alt veya (ii) alt bentlerindeki ilişkiler
olmasa dahi, aralarında kefalet veya birinin ödeme güçlüğüne düşmesinin diğer
bir veya birkaçının ödeme güçlüğüne düşmesi sonucunu doğuracak boyutta
ilişkiler bulunan gerçek veya tüzel kişiler. |
|||
|
|
|
|
(b) |
(i) |
Bir bankanın, doğrudan ya da dolaylı
pay sahipleri, |
|||
|
|
|
|
|
(ii) |
(i) alt bendinde belirtilenler ile
bankanın doğrudan ya da dolaylı olarak ayrı ayrı veya birlikte sermayesini veya
yönetimini kontrol ettikleri ya da bunların sınırsız sorumlulukla
katıldıkları veya (i) alt bendinde belirtilenlerden gerçek kişi olanların
yönetim kurulu başkanı, üyesi veya genel müdürü oldukları şirketleri, |
|||
|
|
|
|
|
(iii) |
(i) alt veya (ii) alt bentlerinde
belirtilenlerle veya bankayla aralarında kefalet veya birinin ödeme güçlüğüne
düşmesinin diğer bir veya birkaçının ödeme güçlüğüne düşmesi sonucunu
doğuracak boyutta ilişkiler bulunan gerçek veya tüzel kişiler, |
|||
|
|
|
|
bu bankanın da dahil olduğu risk
grubu olarak kabul edilir. |
|||||
|
|
|
|
(B) |
Bir gerçek veya tüzel kişiye
verilecek azami kredi sınırının hesaplanmasında bir risk grubunu oluşturan gerçek
veya tüzel kişilerin her birine doğrudan verilen kredilerin tamamı bu risk
grubuna dahil gerçek veya tüzel kişilerden herhangi birine dolaylı olarak
verilmiş sayılır. Bir risk grubuna dahil gerçek veya tüzel kişilerin ayni
risk grubunda yer alan diğer gerçek veya tüzel kişilerin kullandıkları
krediler için bankaca kabul edilen aval ve kefaletleri dolaylı kredi
sınırının hesabında dikkate alınmaz. |
||||
|
|
|
|
(C) |
Dolaylı iştirak oranı, iştirak oranlarının çarpılması suretiyle
hesaplanır. |
||||
|
|
|
|||||||