|
1
|
|
|
2
|
|
|
3
|
- SUNUŞ PLANI VE KAPSAMI
- EKONOMİK GÖRÜNÜM
- BANKALAR KRİZİNİ DOĞURAN NEDENLER
- YENİDEN YAPILANMA SÜRECİ
- EKONOMİ
- MERKEZ BANKASI
- BANKACILIK SEKTÖRÜ
- GENEL DEĞERLENDİRME VE SONUÇ
|
|
4
|
- Ekonomilerde algılamalar ekonominin bugünkü durumu ile geleceğe ilişkin
beklentilere bakılarak değerlendirilebilir.
- Değerlendirmelerde baz alınabilecek temel göstergeler.
|
|
5
|
- Büyüme oranı - Ekonominin
pozitif yönde olup olmadığı,
- Enflasyon oranı -Ekonominin
gelecekte sağlıklı bir yolda
ilerleyip ilerlemediğini,
- Bütçe açığı - Ekonominin
iç finansman zorluklarını
ve oluşabilecek enflasyonist baskıların sinyalini,
- Cari açık - Ekonominin
dış dengesini ve
- oluşabilecek dış finansman
zorluklarının sinyalini ,
- Gösterir.
|
|
6
|
|
|
7
|
|
|
8
|
|
|
9
|
|
|
10
|
|
|
11
|
|
|
12
|
|
|
13
|
- 2000 Krizindeki Yapı :
- Kuzey Kıbrıs Türk
Cumhuriyetinde 1999 yılında başlayan ekonomik kriz
- kırılgan bir yapıya sahip olan bankacılık sektörünü önemli oranda ve
olumsuz yönde etkilemiş,
- mali bünyeleri zayıflayan ve mükellefiyetlerini yerine getiremeyen bankaların tasfiye sürecinin başlamasına neden
olmuştur.
|
|
14
|
- Ekonomide
- Kamunun ağırlığının yüksek olması,
- Uygulanan politikaların kamu harcamalarını
- artırması,
- Bütçe açıklarının ülkenin kendi imkanları
- ile karşılanmasının imkansız
hale gelmesi,
|
|
15
|
- Bankacılık sektörü krize kadar, %65 döviz - %35 TL yapısıyla yabancı
para açık pozisyonuna bağlı olarak kur riskine,
- Kısa vadeli kaynağın (1 ay gibi) uzun vadeli kullanım yapısı nedeniyle
likidite ve faiz riskine,
- Kredi portföyündeki kredilerin hakim ortaklarca yoğunluklu olarak kullanılması
ve kredilere yeterli karşılık ayrılmamasından dolayı kredi riskine,
- Küçük ölçekli bankacılık yapısından ötürü karlılık performansının ve
dolayısıyla da özkaynaklarında düşüşe,
- Yetersiz iç denetim ve risk yönetimi sistemleri gibi temel yapısal
sorunlar
- nedeniyle krizlere karşı aşırı hassas bir yapıdaydı.
|
|
16
|
- Bankalarla ilgili yetkilerin zamanında kullanılmaması,
- Düşük sermaye ile çok sayıda bankaya kuruluş izni verilmesi,
- Bankaların yasal limitlerin çok üzerinde grup kredisi kullandırmaları,
- Batan krediler için yeterli karşılık ayrılmaması,
|
|
17
|
- Bankacılık Sisteminin kredi hacmindeki hızlı genişleme,
- Denetim ve gözetim sistemi zayıfken finansal piyasaların
liberalleşmesi,
- Mevduat sigorta sisteminin tüm mevduatlara yönelik olarak uygulanması,
- Yasal ve kurumsal altyapıdaki yetersizlikler,
- Bütçe açıklarının finansmanında mali sektör kaynaklarının kullanılması,
- Bankaların mali yapılarını ve finansal sistemin istikrarını bozarak
ekonominin bütünü için sistemik risk oluşturmuştur.
|
|
18
|
|
|
19
|
- Bağımsız ve özerk yapıda olmayışı,
- Karar alabilme ve uygulayabilme yeteneğinin olmayışı,
- Kaynaklarının %80’i kamu finansmanında kullanıldığından mali gücü
zayıflamış ve sektörde oluşabilecek herhangi bir probleme zamanında
gerekli müdahale edebilme yeteneği
sınırlanmıştır.
|
|
20
|
|
|
21
|
|
|
22
|
|
|
23
|
- Ekonomide
- Yaşanan mali ve ekonomik krizin aşılabilmesi,
- istikrarın sağlanabilmesi,
- kalkınmanın sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulması,
- amacıyla Türkiye ile işbirliği
içerisinde ve Türkiye’den sağlanacak finansmanla “Ekonomik İstikrar
Programı” 5 Ekim, 2000 tarihinde yürürlüğe konmuştur.
- Programın temel amacı, kamu açıklarının sürdürülebilir seviyeye
getirilmesi ve orta vadede ekonomide sürdürülebilir büyümenin sağlanmasıydı.
|
|
24
|
- Programda öngörülen tedbirler,
- KKTC’de mali sektörün, kamu sektörünün, tarım sektörünün, vergi
politikalarının ve sosyal güvenlik sisteminin yeniden düzenlenmesi
suretiyle kamu kesimi dengesinin sürdürülebilir bir yapıya
kavuşturulması,
- Kamu sektörü ağırlığının azaltılarak özel sektör etkinliğini
artırmasıdır.
|
|
25
|
- Herhangi bir programın başarısı, teknik olarak içeriğinden çok, karar alıcıların
ve uygulayıcıların inancına ve kararlılığına bağlıdır.
- Karar almada, ya da uygulamada ortaya çıkan zafiyetler programın başarısını
etkilemektedir.
|
|
26
|
- Makro ekonomik istikrarı sağlama,
- Mali disiplini koruma,
- Yapısal reformları gerçekleştirmek,
|
|
27
|
- KKTC Hükümeti son dört yıl içerisinde
uygulamaya koyduğu sıkı maliye politikaları aracılığı ile Türkiye
Cumhuriyeti’nden sağlanan mali katkılarla, ekonomik gerilemeyi
hareketlendiren bankalar krizinin yarattığı olumsuzlukları önemli ölçüde
aşmış ve mali sektörde bir dizi yapısal düzenlemeleri yürürlüğe koymuştur.
|
|
28
|
- Mali sektördeki sorunların çözümüne yönelik olarak Merkez Bankasının
yeniden yapılandırılarak finans sektöründeki etkinliğinin artırılması,
- Böylelikle bankaların piyasa disiplini içerisinde sağlıklı ve etkin bir
yapıda işleyişi için uygun ortamın yaratılması
- Bu sayede ülkenin uzun vadeli
ekonomik büyümesine ve istikrarına katkıda bulunulması hedeflenmektedir.
|
|
29
|
- Bu hedefe ulaşmak için,
- Bankalar Yasası ile Merkez Bankası Yasası uluslararası normlara uygun
hale getirilerek, bu kurumun daha özerk bir yapıya kavuşturulması sağlanmış
ve bankacılık sektörünün tek elden düzenlenip, denetlenmesi amacıyla,
tüm yetkiler Merkez Bankası’nda toplanmıştır.
|
|
30
|
- Bağımsız bir Merkez Bankasının, finans sektöründeki güveni kalıcı kılması
için uygulamaya koyduğu politikalar konusunda şeffaf olması, anlaşılabilir
ve doğru bilgiyi zamanında piyasaya ulaştırması gerekmektedir.
- Merkez Bankası kamu finansman kaynağı değil, piyasaların sağlıklı işleyişine
yön verecek teknik ve likit kaynaklarla donanmış, sektörün ihtiyaçlarına
cevap veren bir yapıda olmalıdır.
- Bu aynı zamanda ekonominin daha sağlıklı işlemesi için de gereklidir.
|
|
31
|
- KKTC Merkez Bankası, piyasada güven ve istikrarı oluşturabilmek amacıyla,
mali ve idari yapısı ile teknik donanımına önem vererek teknik altyapısını
güçlendirmeye çalışmıştır.
- Bu amaçlara yönelik olarak, Merkez Bankası’nda sistemli bir yenilenme ve
değişim süreci başlatılmış ve kurumsal alanda yeniden yapılanma gereği
olarak, Kurumun amacına yönelik hızlı, verimli ve kaliteli hizmet üreten
bir örgüt yapısı ile bilgiye dayalı, hızlı ve etkin bir karar alma
süreci oluşturulmaya çalışılmıştır.
|
|
32
|
- Finansal krizler gerçekleşmeden çok önce erken uyarı sinyalleri
göndererek olası krizleri haber verirler. Eğer bu sinyaller doğru algılanır
ve etkili bir şekilde değerlendirilebilirse pek çok kriz oluşmadan
ortadan kaldırılabilir.
- Finansal krizlerin oluşmamasına yönelik uygulamaya konulan
düzenlemelerle, bankaların, düzenli ve emin bir şekilde çalışmasını
tehlikeye sokabilecek her türlü işlem ve uygulamaların önlenmesi,
münferit sorunların sistemik riske dönüşmemesi , erken uyarı ve erken
müdahale sistemlerinin geliştirilmesi ve sektörün risklere karşı direnç
ve esnekliğinin artırılması hedeflenmektedir.
|
|
33
|
- Merkez Bankası’nın Teknik Altyapısı Yeniden Yapılandırıldı
- Bilgi İşlem Teknolojileri,
- Veritabanı oluşturma çalışmaları devam etmektedir.
- Sektöre ait bilgiler aylık olarak izlenerek üç aylık raporlar halinde
şeffaf bir biçimde kamuoyuna sunumu sağlanmıştır.
- Tekdüzen Raporlama Sistemi uygulamaya geçti.
- Karşılıklarla ilgili standartlar belirlendi bu suretle banka bilânçoları
şeffaflaştırıldı ve detaylı analiz yapabilecek düzeye getirildi.
- 4. Banka bilançoları gazetelerde yayınlanmaya başlandı.
|
|
34
|
|
|
35
|
|
|
36
|
- NOT: Hazine kaynaklı borç Tasfiye Bankaları Mudi ödemeleri için
alınmıştır. (2000 – 2004 )
- KKTC Merkez Bankasından Alınan
avans Akdeniz Garanti Bankası ile Vakıflar Bankasının
- birleşmesinden doğan farkın
ödenmesi için Hazineye olan borçlarımıza mahsup edilmek
- üzere alınmıştır. (Ağustos
2005)
|
|
37
|
- FİNANSAL İSTİKRAR: Finansal piyasalarda, bu piyasaların kurumlarında ve
ödeme sistemindeki istikrardan söz edilmektedir.
- FİYAT İSTİKRARI: Fiyat istikrarı bir ekonomide bireylerin yatırım,
tüketim ve tasarruf kararlarında dikkate almaya gerek duymadıkları
ölçüde düşük bir enflasyon oranının yaşandığı ortamı ifade etmektedir.
- Temelde :
- - DÜZENLEME
- - DENETİM
- Fonksiyonları ön plana
çıkmaktadır.
|
|
38
|
- KKTC Merkez Bankası’nın temel
misyonu, bankaların piyasa disiplini içerisinde, sağlıklı, etkin ve
rekabet edebilir bir yapıda işleyişi için uygun ortamı yaratmak ve bu
sayede ülkenin uzun vadeli ekonomik büyümesine ve istikrarına katkıda
bulunmaktadır. Bu çerçevede temel hedefler ise:
- Sektörün etkinliğini ve rekabet kabiliyetini artırmak,
- Sektöre güveni kalıcı kılmak,
- Sektörün ekonomi üzerine yaratabileceği zararları asgariye indirmek,
- Sektörün dayanıklılığını geliştirmek,
- Tasarruf sahiplerinin hak ve menfaatlerini korumak,
- olarak sıralanabilir.
|
|
39
|
- Hesap verebilirlik ilkesine dayalı, işleyiş kuralları oturmuş, açık ve şeffaf
bir mali piyasa oluşturmak,
- Mali piyasadaki aktörlerin kurumsal yapılarının tamamlanmasına katkı
koymak,
- Kamu Sektörünün mali piyasalardaki baskısını azaltmaktır.
|
|
40
|
|
|
41
|
- I. Para Politikası
- Para arzını kontrol etmek amacıyla
- - zorunlu karşılıklar ve
disponibilite
- - reeskont penceresi
- araçları kullanılmaktadır.
- MMK oranlarının indirimi suretiyle sistemdeki para arzı (likidite) ve
bankaların kullanılabilir fon oranları (yani kredi kullandırma
imkanları) arttırılmıştır.
- II. Hazineye Kısa Vadeli Avans
- %5
- Hazine’nin kredi kullanımı olmamıştır.
- III. Reeskont Politikası
- Likiditenin son merci.
- Kredi faiz oranları düşmüştür ancak bankacılık sektörünün likit olması
nedeniyle düşük reeskont kredi talebi.
- IV. Kamu Müesseselerine Kredi
- Etkileri
- Reel sektörün kredilendirme süreci olumlu etkilenmiştir.
- Merkez Bankası’nın mali yapısı güçlenmiştir.
- Merkez Bankası kaynaklarının verimli kullanımı dolayısıyla özkaynakları
güçlenmiştir.
|
|
42
|
|
|
43
|
|
|
44
|
|
|
45
|
|
|
46
|
|
|
47
|
|
|
48
|
|
|
49
|
|
|
50
|
|
|
51
|
- Haziran 2005
- Banka Sayısı : 24
- Kamu Bankaları : 2
- Özel Bankalar : 16
- Şube Bankalar : 6
- Off-Shore Banka Sayısı : 18
- Sektörde Bulunan On-Shore Bankalar On-Line
- Şube Sayısı : 132
- ATM Sayısı : 102
- Şube Sayısı : 137
- Personel Sayısı : 2,321
|
|
52
|
- Mevduat
- %
- 1-Likit Aktifler/Toplam Mevduat 1,858,560 /
3,332,684 55,77
- 2-KKTCMB'den Alc./Toplam Aktifler
317,779 / 3,894,967 8,16
- 3-Bankalardan Alc./Toplam Aktifler 1,298,967 /
3,894,967 33,35
- 4-Menkul Değ./Toplam Aktifler 205,947 /
3,894,967 5,29
- 5- Munzam Karşılklar/Toplam Aktifler
349,495 / 3,894,967 8,97
- 6- Döviz Mevduatlar/Toplam Mevduatlar
1,787,789 / 3,332,684 53,64
- Kredi
- %
- 1-Toplam Plasmanlar/Toplam Mevduat
1,329,824 / 3,332,684 39,90
- 2- Takipteki Alc. /Toplam Plasmanlar
108,584 / 1,329,824 8,17
- 3- Kamu Plasmanları/Toplam Plasmanlar
553,502 / 1,329,824 41,62
|
|
53
|
|
|
54
|
|
|
55
|
|
|
56
|
|
|
57
|
|
|
58
|
|
|
59
|
|
|
60
|
|
|
61
|
|
|
62
|
|
|
63
|
|
|
64
|
|
|
65
|
|
|
66
|
|
|
67
|
|
|
68
|
|
|
69
|
- HAZİRAN 2005 İTİBARIYLE:
- Kamu Plasmanları/Toplam Plasmanlar =
553.502 = 41,62 %
1.329.824
- Kamu Plasmanları Detayı: Milyar
TL
- K.T. Koop. Merkez Bankası Ltd: 415.031
- Kıbrıs Vakıflar Bankası Ltd:
92.345
- Akdeniz Garanti Bankası Ltd:
42.026
- K. İktisat Bankası Ltd: 4.100
- Eylül 2005 ayı itibariyle tespit edilen yeni kamu kredileri:
- Yapılan denetimlerde;
- ADA HAVACILIK
- LEFKOŞA BELEDİYESİ
- DOĞU AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ’ne yeni kredi kullandırıldığı tespit
edilmiştir.
|
|
70
|
|
|
71
|
|
|
72
|
|
|
73
|
|
|
74
|
|
|
75
|
|
|
76
|
|
|
77
|
|
|
78
|
|
|
79
|
|
|
80
|
|
|
81
|
|
|
82
|
- Banka Sigorta İşlemleri Vergisi
- Pul Vergisi
- Tapu Kadastro Harçları
- Kamu Alacaklarının Önceliği
- Ticari Mahkemelerin Olmaması
- Birleşme ve Devir Teşviki
- TMSF Yasası – Sigorta Primi
- Kalkınma Bankası Tahvilleri
- İcra İflas Mevzuatı ve Uygulamaları
- Reel Sektör Bilançolarının Şeffaf Olmaması
- Reel Sektör Bilançolarının Uluslararası Standartlarda Olmaması
|
|
83
|
|
|
84
|
- Merkez Bankasında Devam Eden Çalışmalar
- Bankacılık Sektöründeki Sorunlar ve Riskler
- Mali Sektördeki Sorunlar ve Riskler
- Ekonomideki Sorunlar ve Riskler
|
|
85
|
- Merkez Bankası Yönetimi, kriz sonrası oluşturulan yeni yapıda izlediği
politikalarla, bankacılık sektörünün güçlendirilmesi yönünde önemli
adımlar atmıştır.
|
|
86
|
- Kamu bankalarının rehabilite edilmesi,
- Sektörün aktif kalitesini yükseltilmesi,
- Özsermayenin güçlendirilmesi,
- Sektördeki rekabetin etkinleştirilmesi,
- konusunda çalışmalar devam etmektedir.
|
|
87
|
- YASAL ANLAMDA EKSİKLİKLER:
- Risk Yönetimi
- Konsolide Denetim
- Yasal Mevzuatta Eksiklikler
|
|
88
|
- Ülke İçi ve Ülke Dışı Ödeme Sistemleri
- Para Piyasası
Sermaye Piyasası
-
Oluşmaması
- Teşkilat Yasası
Çağdaş ve Mevcut
-
Yapı ile Uyumsuz
|
|
89
|
- Özkaynak Eksikliği
- Mevduatta Tam Garanti Sistemi
- Konsolide Denetim Yapılmaması
- Kamu Borçları
Sistemik Risk
- Risk Kültürünün Oluşmaması
Yönetim Anlayışı
- Kamunun Bankacılık Alanına Müdahalesi Faizsiz Kredi
|
|
90
|
- Mali Sektörde Bütünsel Yaklaşım Eksikliği
- Düzenleme ve Denetim Eksikliği
- Ödünç Para Verme Çerçevesi
- Kredi Şirketleri
- Leasing Faktöring Şirketleri
- Denetim Mekanizması ve Veri Eksikliği
|
|
91
|
- Kamu Finansman Açığı Sorunları
- Kamunun Büyüklüğü
- Kamu Yönetimi Hantallığı
- Sosyal Güvenlik Sistemleri
- Kayıt Dışılık
- Piyasa Ekonomisinin Hukuki ve Kurumsal Altyapısının Oluşturulamaması
- Tüm bu unsurların Mali Sektör üzerindeki baskısı
|
|
92
|
- Ekonomide makro ekonomik istikrar oldukça önemlidir. Ekonomide makro
istikrar ancak finansal istikrarı
sağlamakla mümkün olabilmektedir. Mali ve parasal istikrar sağlıklı ve
etkin bir mali sistemin sürdürülmesiyle temin edilebilmektedir.
|
Notlar
