Bu Yasa, "Kurumlar Vergisi Yasası" olarak isimlendirilir.

Kooperatif Şirketleri.

Sermaye Şirketleri

Ayrıca, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde tescilini yapıp yapmadığına bakılmaksızın, yabancılara ait olup birden fazla şahsın ortak olduğu herhangi bir kuruluş da bu Yasa amaçları bakımından Sermaye Şirketi sayılır.

Devlete, yerel kuruluşlara ve diğer kamu idarelerine ve kuruluşlarına ait veya tabi olup devamlı faaliyet gösteren ve 2’nci maddenin (A) bendinde belirtilen sermaye şirketleri dışında kalan ticarî, sınaî, turistik ve tarımsal işletmeier iktisadî Kamu Kamu Kuruluşlarıdır.

Bunların kazanç gayesi gütmemeleri, tüzel kişiliklerinin olmaması ayrı muhasebeleri ve kendilerine tahsis edilmiş sermayelerinin bulunmaması yükümlülüklerini etkilemez

Dernek ve vakıflara ait veya bağlı olup 4’üncü maddede yazılı koşulları taşıyan işletmeler ile aynı nitelikteki yabancı işletmeler, dernek ve vakıfların iktisadî işletmeleridir.

Kooperatif Şirketler

Fasıl 114

28/1959

Kooperatif Şirketler Yasasına göre kurulmuş ve tescil edilmiş kooperatif şirketleri ile ayni nitelikteki yabancı kuruluşlar kooperatif şirketleridir.

Yabancı devletlere, yabancı kamu idare ve kuruluşlarına ait veya tabi olup 2’nci maddenin (A) bendinde belirtilen sermaye şirketleri dışında kalan ticari, sınaî, turistik ve tarımsal isletmeler, İktisadi Kamu Kuruluşları gibi Kurumlar Vergisine tabi tutulur.

Kamu idare ve kuruluşları tarafından genel insan ve hayvan sağlığını korumak ve tedavi etmek amacıyla işletilen hastahane, bakımevleri , klinik, dispanser, prevantoryum, senatoryum, çocuk

Derneklere ait olup münhasıran üyelerin yararlanmasına tahsis edilen ve alkollü içki verilmeyen lokal, gazino ve lokanta işletmeleri.

Fasıl 114

28/1959

Kent Belediyesi sınırları dışında kurulan ve sadece kurulduğu yerde faaliyet gösteren “Sınırlı Sorumlu” (Limited) statüsündeki kuruluşlar.

Bu fıkra amaçları bakımından “Kent Belediyesi” deyimi, nüfusu beşbin bir veya daha fazla olan belediyeleri anlatır.

Ancak, yukarıdaki fıkralarda belirtilen askeri ve sivil kamu idare ve kuruluşları ile derneklerin ticari amaçlı üretim, hizmet ve faaliyetlerinden sağlanan gelirler, bu maddenin tanıdığı muafiyetlere konu teşkil etmezler.

İstisnalar

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinden dış ülkelere mal veya hizmet ihraç edenlerin bu ihracatlardan elde ettikleri hasılatlarının % 20 (Yüzde Yirmi)’si Kurumlar Vergisinden istisnadır.

(3)’üncü fıkrada belirtilen istisnadan yararlanabilmek için :

(A) Vergi yükümlülerinin bu Yasa’nın 9’uncu maddesi kapsamındaki yükümlülük statüsüne tabi olmaları;

(B) İhracatın, faaliyetin veya hizmetin yürürlükte olan ihracatı düzenleyici mevzuat uyarınca fiilen yapılmış olması ve sağlanan hasılatın ülkeye getirildiğinin Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde faaliyet gösteren bankalardan alınacak belgelerle kanıtlanması;

(C) İşletme hesaplarında, ihracat işlemlerinden elde edilen safi kazanç hesaplamalarını saptamak için ayrı kayıtların tutulması

24/1982

11/1985

67/1987

16/1989

20/1990

22/1991

14/1992

20/1992

27/1977

Münhasıran eğitim veya sağlık hizmetlerine yönelik olarak Yüksek Öğrenim Kurumu, Öğrenci Yurdu, Huzurevi veya Sağlık Tesisi işletmek amacıyla yatırım yapan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde tescilli, ayrı tüzel kişiliğe sahip işletmelerin bu faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlar, Devlet Planlama Örgütü ve yatırımın ilgili olduğu Bakanlığın görüşü ışığında, yatırım ve personel istihdam miktarı da gözönünde bulundurularak, Maliye işleriyle görevli Bakanlığın önerisi ve Bakanlar Kurulunun önereceği esas, kıstas ve koşullar çerçevesinde, beş yıl süre ile % 10 (Yüzde On) oranında Kurumlar Vergisine bağlı tutulur.

Ayrıca, Gelir Vergisi Yasası’nın 31’inci maddesi kuralları uyarınca gelirin, vergi kesinti yöntemi ile ödenmesinin zorunlu olması halinde, öngörülen oran yerine, % 5 (Yüzde Beş) oran esas alınır.

Yukarıda belirtilen indirimli Kurumlar Vergisi oranı uygulamasından yararlanmak için ilgili kurumun :

(A) Milli Eğitim işleriyle görevli Bakanlıktan ve Sağlık işleriyle görevli Bakanlıktan gerekli izin belgesi almış olması ;

(B) Belirtilen faaliyet sahaları haricinde kalan ticari, tarımsal ve sair faaliyetlerde bulunmaması ve ;

(C) Vergi Usül Yasası kuralları uyarınca hesap tutulması,

(A) Bakanlar Kurulunun, kent ve kasaba hudutları dışında kalan yörelerden saptayıp ilan edeceği kalkınmada öncelikli yörelerde münhasıran faaliyet gösteren ve yasal merkez ve iş merkezleri bu yörede bulunan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde tescilli ayrı tüzel kişiliğe sahip imalatçı kurumların, bu faaliyetlerinden elde edecekleri kazançları, Devlet Planlama Örgütünün görüşü ışığında yatırımın miktarı da gözönünde bulundurularak, Maliye işleriyle görevli Bakanlığın önerisi ve Bakanlar Kurulunun önereceği usül, esas, kıstas ve koşullar çerçevesinde, on yıl süreyle, % 10 (Yüzde on) oranında Kurumlar Vergisine bağlı tutulur.

Yukarıda belirtilen indirimli Kurumlar Vergisi oranı uygulamasından yararlanmak için ilgili kurumun :

(a) Sanayi Yatırımları Teşvik Yasası uyarınca teşvik belgesi almış bulunması ;

(b) İmalat işinde (Direktörler ve/veya kurum hissedarları haricinde) en az sürekli 20 personel çalıştırılması ;

(c) Vergi Usül Yasası kuralları uyarınca hesap tutması ; ve

(d) Teşvik Belgesinde öngörülen imalat faaliyetini münhasıran ilgili yörede yerine getirmesi,

koşuldur.

Ancak, bu yörede faaliyet gösteren imalatçı kurumların, bu yöre dışındaki diğer yörelerdeki işletmelere fason imalat yaptırımları veya imalat faaliyetlerinin yanısıra bu yörelerde başka faaliyetlerde de bulunmaları halinde tüm kazançları için normal Kurumlar Vergisi oranı uygulanır.

(B) Yukarıdaki (5)’inci fıkra ile bu fıkra uyarınca öngörülen teşviklerden yararlanma hakkı kazanmış olan kurumlar, bu Yasanın 32’nci maddesinin (2)’nci fıkrası uyarınca dağıtılmayan kurum kazancı kapsamında yapılan gelir vergisi kesintileri işlemlerinde, yürürlükteki gelir vergisi kesinti oranı yerine, kurumun ilgili vergilendirme döneminde tahakkuk etmiş dağıtılmayan kurum kazancının, kurumun ayni dönemdeki ödenmiş sermaye miktarına olan oran esas alınarak hesaplanır.

Ancak, hesaplanacak bu oran, yürürlükteki kesinti oranından fazla olamaz.

(C) Yukarıdaki (5)’inci fıkra ile bu fıkrada belirtilen indirimli vergi oranı uygulaması, işletmelerin gelir getirici faaliyete başladığı tarihten itibaren başlar ve öngörülen süreler içinde uygulanır. İşletmelerin vergi amaçlı özel teşvik yasalarındaki kurallardan ve/veya bu Yasa ile Gelir Vergisi Yasasındaki teşvik kurallarından yararlanmaları halinde, bu Yasada belirtilen indirimli vergi oranı yerine, özel teşvik yasalarında ve/veya bu Yasa ile Gelir Vergisi Yasasındaki özel teşvik kurallarında öngörülen indirimler ile muafiyetler ve vergi oranları uygulanır.

Ancak, sözkonusu teşvik Yasa ve kurallarındaki indirimler ile muafiyetler ve vergi oranlarının daha az olması halinde, yukarıdaki (5)’nci fıkra ile bu fıkrada öngörülen teşvikler uygulanır.

Bakanlar Kurulu, sözkonusu fıkralar uyarınca saptanan usül ve esaslar çerçevesinde faaliyetlerini sürdüren kurumlara; çalışma kapasitelerini artırmak, ülke ekonomisine kaynak yaratmak amacıyla ek yatırım yapmaları halinde, ilgili Bakanlıkların görüş ve önerileri doğrultusunda, indirim sürelerini bir kata kadar uzatabilir.

(Ç) Bakanlar Kurulunun indirimli vergi oranından yararlanma ile ilgili yukarıdaki (5)’nci fıkra ve bu fıkrada öngörülen koşullara ve/veya Bakanlar Kurulu tarafından saptanan usül, esas ve koşullara uymayanların bu istisna hakkı kalkar ve yararlanılan vergiler bu hakkın ortadan kalktığı yılın gelirine eklenir ve Vergi Usül Yasası kuralları uyarınca % 30 cezalı olarak tarh, tahakkuk ve tahsil edilir.

2’nci maddede yazılı kurumlardan yasal merkez veya iş merkezleri Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Devleri sınırları içinde bulunanlar, gerek Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Devleti sınırları içinde gerekse yabancı memleketlerde elde ettikleri kurum kazançları üzerinden vergilendirilirler.

Yasal Merkez

Yasa1 merkez, vergiye tabi kurıımların esas tüzük veya sözleşmelerinde veya teşkilât yasalarında gösterilen merkezdir.

İş merkezi ise iş bakımından işlemlerin bilfiil toplandığı ve idare edildiği merkezdir.

2’nci maddede yazılı kurumlardan yasal merkez ve iş merkezlerinden her ikisi de Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Devleti sınırları içinde bulunmayanlar, yalnız Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Devletinde elde ettikleri kurum kazançları üzerinden vergilendirilirler.

Ancak, bu Yasanın diğer kurallarına, yasal merkez veya iş merkezlerinin Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Devleti sınırları içinde olup olmadığına, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Devletinde tescil edilip edilmediklerine, ana merkez veya şube olup olmadıklarına, ortaklarının Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Devleti yurttaşı olup olmadığına ve sermayelerinin tamamen veya kısmen Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Devleti dışından sağlanıp sağlanmadığına bakılmaksızın, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Devleti sınırları içinde faaliyet gösteren bankalar, sigorta şirketleri ve diğer malî kuruluşlar, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Devleletinde elde ettikleri kurum kazançlarının ve mali kaynaklarının, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Devleti sınırları dışında, kendileri, merkez veya şubeleri veya merkezlerine bağlı diğer şubeleri tarafından kullanılmasından sağlanan her türlü kazançları üzerinden vergilendirilirler. Bu şekilde bir vergilendirmede, kazanç oranları, ilgili devletin devlet tahvilleri üzerinden ödenen faiz oranından veya devlet tahvilleri bulunması halinde en yüksek banka faizi oranından düşük bir oran olamaz.

11’inci maddede yazılı yabancı kurumların yükümlülük konusuna giren kurum kazancı aşağıda gösterilen kazanç ve iratlardan oluşur

Kurumlar Vergisi, 2’nci maddede yazılı yükümlülüklerin, bir hesap dönemi içinde elde ettikleri sâfi kurum kazancı üzerinden hesaplanır.

Sâfi kurum kazancının saptanmasında, yürürlükteki gelir vergisi mevzuatının kuralları uygulanır.

Ticarî kazanç gibi hesaplanan kurum kazancının saptanmasında, aşağıdaki giderler ayrıca hasılattan indirilebilir :

Hayat Sigortaları riyazi ihtiyatlarindan ibarettir.

Gelir Vergisi Yasası’nın 8’inci maddesinin (1)’inci fıkrasında belirtilen esas ve kıstaslara bağlı bağış ve yardımlar;

Beş yıldan fazla aktarılmamak şartıyla, geçmiş yılların mali bilançolarına göre meydana gelen zararlar (Bilançolarda her yılın zararının ayrı ayrı gösterilmesi şarttır).

Bu Yasaya göre hesaplanan Kurumlar Vergisi ile her türlü para cezaları, vergi cezaları ve yürürlükteki vergi mevzuatı kurallarına göre ödenen cezalar, gecikme zamları ve faizler.

Örtülü Sermaye

Kurumların, aralarında vasıtalı, vasıtasız bir şirket ilişkisi veya devamlı ve sıkı bir iktisadî ilişki bulunan gerçek ve tüzel kişilerden yaptıkları istikrazlar, teşebbüste devamlı olarak kullanılır ve bu istikrazlarla kurumun öz sermayesi arasındaki oran, benzeri kurumlarınkine nazaran bariz bir fazlalık gösterirse bu istikrazlar örtülü sermaye sayılır.

Yabancı Ulaştırma Kurumlarında Kurum Kazancının Saptanması

Yabancı ulaştırma kurumlarının vergiye matrah olacak kurum kazancı, 19’uncu maddeye göre saptanacak hasılata ortalama emsal oranlarının uygulanması suretiyle hesaplanır

Ortalama emsal oranları, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Devleti'nde daimi veya arizi olarak çalışan bütün kurumlar için aynı; kara, deniz ve hava ulaştırma işleri için ayrı ayrı olmak üzere, Vergi Dairesi Müdürlüğünce saptanır. Vergi Dairesi Müdürlüğü gerekli gördüğü takdirde, en az bir yıl uygulanmış olmak koşuluyla, cari ortalama emsal oranlarını değiştirebilir.

Ortalama emsal oranları Resmî Gazete'de yayınlanır ve yayınlanma tarihini izleyen takvim yılı başından başlayarak elde edilen kurum kazançları hakkında uygulanır.

Yabancı ulaştırma kurumlarının, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Devleti’nde elde edilmiş sayılan hasılatı aşağıda yazılı unsurlardan oluşur.

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Devleti'ndeki yükleme limanlarından yabancı memleketlerdeki varış limanlarına veya diğer bir kurumun gemisine aktarma yapılacak yabancı limana kadar veya yabancı bir limandan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti limanlarına kadar cereyan eden deniz ve hava ulaştırmalarında, yolcu, yük ve bagaj taşıma ücreti olarak ne isimle olursa olsun aldıklan paralar (Bilet bedeli ile birlikte alınan gider karşılıkları dahil);

Beyan Esası

Kurumlar Vergisi, yükümlünün veya vergi sorumlusunun beyanı üzerine tarh olunur. Beyanname, ilgili bulunduğu hesap döneminin sonuçlarını içerir.

Her yükümlü, vergilendirme dönemi içinde, faaliyet gösterip göstermemesine, geliri olup olmamasına bakılmaksızın, beyanname verir ve bu beyanname vergiye tabi kazancının tümünü ihtiva eder.

Yükümlülerin şubeleri, acenteleri, alım ve satım büro ve mağazaları, imalâthaneleri, şantiye veya kendilerine bağlı diğer işyerleri için, bunların ayrı muhasebeleri ve ayrılmış sermayeleri olsa dahi, ayrı beyanname verilmez.

Tüzel kişiliği bulunmayan iktisadî kamu kuruluşları ile dernek ve vakıflara ait iktisadî işletmelerden her biri için, bunların bağlı oldukları kamu tüzel kişileri ile dernek ve vakıflar tarafından ayrı ayrı beyanname verilebilir.

Beyannamenin Verilme Zamanı

Kurumlar Vergisi beyannamesi, Nisan ayında; hesap döneminin takvim yılı sonundan başka bir tarihe isabet etmesi halinde, kapandığı aydan sonraki dördüncü ay içinde Vergi Dairesine verilir.

Yabancı Kurumların vergi muhatabının Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Devleti'ni terketmesi halinde, Kurumlar Vergisi beyannamesi, memleketi terkinden önceki on beş gün içinde verilir.

Kurumlar Vergisi, bu Yasaya göre saptanan kurum kazançları üzerinden, Yabancı kurumlar dahil, %25 (yüzde yirmi beş) oranında hesaplanır. Hesaplanan vergilerde lira kesirleri dikkate alınmaz.

Beyanname verilmemesi halinde vergiye tabi geliri takdir eder ve re’sen vergi tarh eder.

Kurumlar Vergisi:

Yabancı kurumların vergisi, bunlar hesabına Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Devleti'ndeki müdür veya temsilcileri; müdür veya temsilcileri mevcut değil ise, kazanç ve iratları yabancı kuruma sağlayanlar adına tarh olunur.

Vergilendirme Dönemi

Kurumlar Vergisinde vergilendirme dönemi geçmiş takvim yılıdır.

Tarh Zamanı

Kurumlar Vergisi; beyannamenin Vergi Dairesine verildiği, beyanname posta ile gönderilmişse, Vergi, Dairesine geldiği tarihi izleyen yedi gün içinde tarh edilir.

Beyanname verilmemesi halinde, beyannamenin verilmesi gerektiği ayı izleyen ayın içinde re'sen tarh edilir.

Zaman Aşımı

Vergiye tabi herhangi bir kuruma, geçmiş yıllarda vergi tarh edilmediği veya verginin ödenmesi gereken miktardan az tarh edildiğinin meydana çıkarıldığı hallerde Vergi Dairesi Müdürü, vergilendirme döneminden sonra gelen on iki yıl içinde, böyle bir kurumun, mevcut bilgilere dayanarak tarh edilmesi gereken vergisini, bu Yasa ve yürürlükteki vergi mevzuatında usule ilişkin kurallara göre re'sen veya ikmalen tarh eder.

İndirimlere Müsaade Edilmeyen Haller