R. G. 122

23.11.01

KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ MERKEZ BANKASI YASASI

41/2001 Sayılı Yasa

Kısa İsim	1. Bu Yasa, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Merkez Bankası Yasası olarak isimlendirilir.
Tefsir	2. Bu Yasada metin başka türlü gerektirmedikçe: “Bakanlar Kurulu”, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bakanlar Kurulunu anlatır. “Başbakan”, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Başbakanını anlatır. “Bakanlık”, Ekonomi İşleriyle Görevli Bakanlığı anlatır. “ Merkez Bankası”, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Merkez Bankasını anlatır. “Bankalar”, Bankalar Yasası kuralları çerçevesinde faaliyet gösteren bankaları anlatır. “Başkan”, Merkez Bankası Başkanını anlatır. “Başkan Yardımcısı”, Merkez Bankası başkan yardımcılarından her birini anlatır. “Üye”, Başkan ve Başkan Yardımcıları dışında Yönetim Kurulu üyelerini anlatır. “Yönetim Kurulu”, bu Yasanın 10’uncu maddesi uyarınca oluşturulan Yönetim Kurulunu anlatır.
Kuruluş ve Ünvan	3. Bu Yasada belirlenen yetki ve görevleri haiz olmak üzere Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Merkez Bankası ünvanı altında kamu tüzel kişiliğini haiz bir Banka kurulmuştur.
Amaç	4. Merkez Bankasının amacı, kalkınma planları ve yıllık programlara uygun olarak, ekonomik gelişmeye yardımcı olacak biçimde para-kredi politikalarını uygulamak, bankacılık sistemini düzenlemek ve denetlemektir.
Merkez	5.	(1)	Merkez Bankasının görevleri şunlardır:
Bankasının Yetki ve Görevleri			(A)	Bu Yasanın 4’üncü maddesinde belirtilen esas amacın gerçekleşmesi, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinin para ve bankacılık sisteminin düzenlenmesi ve denetimi için gerekli tüm işlemleri yapmak;
			(B)	Ekonomik koşulları gözönünde bulundurarak Merkez Bankaları tarafından yapılması gerekli olan işlemleri yerine getirmek;
			(C)	Bankalar ile kredi vermek amacıyla kurulmuş diğer kuruluşları denetlemek;
			(Ç)	Finansal sistemde istikrarı sağlayıcı ve para ve döviz piyasaları ile ilgili düzenleyici tedbirleri almak;
			(D)	Mali piyasaları izlemek; ve

	(E)	Ödeme mutabakat sistemleri kurmak, kurulmuş ve kurulacak sistemlerin kesintisiz işlemesini ve denetimini sağlayacak düzenlemeleri yapmak, ödemeler için elektronik ortam da dahil olmak üzere kullanılacak yöntemleri ve araçları belirlemek.
(2)	Yukarıdaki (1)’inci fıkra kurallarının genelliği saklı kalmak koşuluyla Merkez Bankasının yetkileri şunlardır:
	(A)	Para ve kredi hacmini düzenlemek;
	(B)	Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinin uluslararası ihtiyatlarını düzenleyip yönetmek;
	(C)	Para ve kredi politikası konusunda Bakanlar Kurulunca incelenmesi istenecek hususlar hakkında görüşlerini bildirmek suretiyle Devletin mali ve ekonomik danışmanlığını yapmak;
	(Ç)	Uluslararası mali ve ekonomik ilişkilerde Devletin mali ajanlığını yapmak;
	(D)	Devletin bankacılığını yapmak ve arzu eden bankaların da bankacılığını yapmak ve mali acentesi olmak;
	(E)	Olağanüstü hallerde ve Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun kaynaklarının ihtiyacı karşılamaması durumunda, belirleyeceği usul ve esaslara göre bu Fona avans vermek;
	(F)	Mali piyasaları izlemek amacıyla bankalar ve diğer mali kuruluşlardan ve bunları düzenlemek ve denetlemekle görevli kurum ve kuruluşlardan gerekli bilgileri istemek ve istatistiki bilgi toplamak;
	(G)	Tasarruf sahiplerinin haklarını ve bankaların düzenli ve emin bir şekilde çalışmasını tehlikeye sokabilecek ve ekonomide önemli zararlar doğurabilecek her türlü işlem ve uygulamaları önlemek, kredi sisteminin etkin bir şekilde çalışmasını sağlamak üzere gerekli karar ve tedbirleri almak ve uygulamak;
	(H)	Ülke altın ve döviz rezervlerini yönetmek; ve
	(I)	Nihai kredi mercii olarak bankalara kredi vermek .
(3)	Merkez Bankası , hükümetin mali ve ekonomik müşaviri, mali ajanı ve haznedarıdır. Merkez Bankasının hükümetle ilişkisi, Hazine İşleriyle Görevli Bakan aracılığıyla sağlanır.
(4)	Merkez Bankası, bu Yasa ve mevzuatla kendisine verilen yetki ve görevlerle ilgili olarak düzenlemeler yapmaya ve bunları uygulamaya, bu düzenlemelere tabi kurum ve kuruluşlar nezdinde bunlara uygun hareket edilip edilmediğini ve kendisine gönderilen bilgilerin doğru olup olmadığını denetlemeye görevli ve yetkilidir.

			(5)				Merkez Bankası bu Yasa ile kendisine verilen görev ve yetkileri kendi sorumluluğu altında bağımsız olarak yerine getirir ve kullanır. Merkez Bankası bu Yasada yer alan görev ve yetkilerini kullanırken işlem yaptığı banka, kişi veya kurumun iflası halinde alacaklı olduğu miktar ve faizi için Tasfiye Kuruluna imtiyazlı alacaklı sıfatı ile iştirak eder.
Merkez ve	6.		(1)				Merkez Bankasının merkezi ve merkez şubesi Lefkoşa’dadır.
Acenteler			(2)				Merkez Bankası yabancı ülkelerde muhabir veya acente tayin edebilir veya bu gibi tayini iptal edebilir.
Üyelik ve İştirakler	7. Merkez Bankası, Merkez Bankalarının katıldığı uluslararası mali ekonomik ve mesleki kuruluşlara üye olabilir, hissedar olarak katılabilir.
Sermaye	8. Merkez Bankasının nominal sermayesi 20.000.000.000.000.-TL (Yirmi Trilyon Türk Lirası) olup tamamı Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetine aittir. Bu sermaye Merkez Bankası Yönetim Kurulunun önerisi ve Bakanlar Kurulu kararıyla artırılabilir.
Teşkilat ve	9. Merkez Bankasının organları şunlardır:
Organlar				(1)				Yönetim Kurulu;
				(2)				Başkan;
				(3)				Başkan Yardımcısı;
				(4)				Merkez ve Merkez Şube İdari Teşkilatı.
Yönetim Kurulunun Oluşumu	10.			(1)				Yönetim Kurulu, bu Yasa gereğince atanacak bir Başkan ile dört üyeden oluşur. Yönetim Kurulu, Başkanın yokluğunda ona vekalet edecek bir Başkan Vekili seçer.
				(2)					Başkan Yardımcıları, Yönetim Kurulu toplantılarına oy hakları olmaksızın katılabilirler.
Yönetim	11.			Merkez Bankası Yönetim Kurulunun yetki ve görevleri şunlardır:
Kurulunun Yetki ve				(1)					Merkez Bankasının kendi işlemlerinde uygulayacağı reeskont, iskonto ve faiz oranları ile ücret ve komisyonları saptamak;
Görevleri				(2)					Merkez Bankası plasmanları üzerinde tür ve miktar bakımından düzenleyici önlemleri almak ve genel kredi hacmi ile genel kredi hacmi içinde kredi türlerinin sektörel ve konular itibarıyle dağılımını ayarlamak;
				(3)					Merkez Bankasınca açılacak kredilerin esas ve koşulları ile reeskont ve avans limitlerini saptamak;
				(4)					Yasal karşılıklara ilişkin 23’üncü maddede belirtilen hususları saptamak;
				(5)					Faiz oranlarına ilişkin 24’üncü maddede belirtilen hususları saptamak;
				(6)					Merkez Bankasının bilanço, kar ve zarar hesabını inceleyip karara bağlamak;
				(7)					Merkez Bankasının idare, teşkilat ve hizmetlerine ilişkin düzenlemeler yapmak;
				(8)					Merkez Bankası ihtiyacı için taşınmaz mal satın almak veya kiralamak ve Merkez Bankasının sahip olduğu taşınmaz malları gerektiğinde satmak;
				(9)					Kabul edilen hadler üstündeki tutarlara ve kıymetlere ilişkin sulh ve terkin konularında karar vermek;
				(10)					Merkez Bankasının yıllık bütçesini ve faaliyet raporunu onaylamak;
				(11)					Merkez Bankası personelini atamak ve bankayı yükümlülük altına sokacak personelin imza yetkilerini belirlemek;
				(12)					Merkez Bankasınca yapılabilecek diğer bankacılık işlemlerini ve hizmetleri saptamak;
				(13)					Başkan tarafından tetkik ve onaya sunulacak hususlar hakkında karar almak;
				(14)					Kredi kartlarının isdar ve kabulüne ilişkin esas ve koşulları belirlemek;
				(15)					Bankalar Yasası uyarınca, bankaların denetimi hususunda gerekli önlemleri almak, mali bünyelerinin zayıflamasını önlemek amacıyla uymaları gereken esas ve usülleri belirlemek ve uygulanacak rasyolar ve diğer oranlarla ilgili hususları saptamak ve uygulamak; ve
				(16)					Bankalar Yasası uyarınca belirlenen yetkiler çerçevesinde karar almak.
Yönetim Kurulu Toplantıları	12.			(1)					Yönetim Kurulu, Başkan veya Başkanın geçici yokluğunda veya geçici olarak görevini yapamaması halinde, Başkana vekalet etmekle görevlendirilen Başkan Yardımcısı tarafından toplantıya çağrılır.
				(2)					Yönetim Kurulu toplantıları ayda en az bir defa olmak üzere işlerin yürütülmesinin gerektirdiği sayıda yapılır.
				(3)					Yönetim Kurulu toplantılarının gündemi, Başkan veya Başkanın geçici yokluğunda veya geçici olarak görevini yapamaması halinde Başkana vekalet etmekle görevlendirilen Başkan Yardımcısı tarafından belirlenir. Ancak diğer üyelerin gündem dışı görüşülmesini istedikleri hususlar da aynı toplantıda gündeme alınır ve görüşülür. Aksi takdirde bir sonraki toplantı gündemine alınmasına karar verilir.
				(4)					Yönetim Kurulu en az üç üyenin katılımıyla toplanır ve en az üç üyenin aynı yöndeki oyu ile karar alır.
				(5)					Yönetim Kurulunun hiçbir eylem veya işlemi, Yönetim Kurulu üyelerinden herhangi birinin yokluğu nedeniyle geçersiz sayılmaz.
				(6)					Başkan, Başkan Yardımcıları ve üyeler kendileriyle akrabalık bağı olan kişilere (eş, evlat, ana, baba, kardeş, torun ve eşinin aynı derecedeki kan ve sıhri hısımlarına) ilişkin konularda Yönetim Kurulu toplantılarına katılamazlar.
				(7)					Yönetim Kurulu toplantılarında yapılan tüm konuşmalar ve alınan kararlar tutanağa geçirilir ve toplantıya katılanlar tarafından imzalanır. Yönetim Kurulu aksine karar almadıkça bu tutanaklar gizlidir.
Başkanın Atanması,	13.			(1)					Başkan, Başbakan tarafından Bakanlar Kurulunun onayıyla beş yıl için atanır. Bu süre sonunda yeniden atanması mümkündür.
Görev Süresi ve Nitelikleri				(2)					Başkan olarak atanacak kişinin yüksek öğrenim görmüş olması ve bankacılık, ekonomi, maliye ve muhasebe alanlarında en az beş yılı yöneticilik olmak üzere en az on yıl tecrübeye sahip olması gerekir.
				(3)					Başkan, özel bir Yasaya dayanmadıkça Banka dışında teşrii, resmi veya özel herhangi bir işle uğraşamaz. Bundan başka Başkan ticaretle uğraşamayacağı gibi, bankalarda, kooperatif bankalarında ve şirketlerde de hissedar olamaz. Hayır dernekleri ile amacı hayır, sosyal ve eğitim işlerine yönelmiş vakıflardaki görevler ile kar amacı gütmeyen kooperatif ortaklığı bu madde kapsamı dışındadır.
Başkanın	14.			Başkanın yetki ve görevleri şunlardır:
Yetki ve Görevleri				(1)					En yüksek icra amiri sıfatıyla Merkez Bankasını sevk ve idare etmek.
				(2)					Merkez Bankasını yurt içinde ve yurt dışında temsil etmek.
				(3)					Bu Yasa kurallarının ve Yönetim Kurulu tarafından alınan kararların yürütülmesini sağlamak, ve
				(4)					Bu Yasa ile Merkez Bankasına verilen görevlerin yapılabilmesi için uygun bulacağı önlemleri almak ve gerekli göreceği hallerde bunlar hakkında Yönetim Kuruluna önerilerde bulunmak.
Başkan Yardımcıları- nın	15.			(1)					Merkez Bankasının iki Başkan Yardımcısı olup, Başbakan tarafından Bakanlar Kurulunun onayıyla üç yıl için atanırlar. Bu süre sonunda yeniden atanmaları mümkündür.
Atanmaları, Görev Süreleri ve Nitelikleri				(2)					Başkan Yardımcısı olarak atanacak kişinin yüksek öğrenim görmüş olması ve bankacılık, ekonomi, maliye ve muhasebe alanlarında en az beş yıl yöneticilik olmak üzere en az on yıl tecrübeye sahip olması gerekir.
				(3)					Başkan Yardımcıları, özel bir Yasaya dayanmadıkça Banka dışında teşrii, resmi veya özel herhangi bir işle uğraşamazlar. Bundan başka Başkan Yardımcısı ticaretle uğraşamayacağı gibi, bankalar, kooperatif bankaları ve şirketlerde de hissedar olamaz. Hayır dernekleri ile amacı hayır, sosyal ve eğitim işlerine yönelmiş vakıflardaki görevler ile kar amacı gütmeyen kooperatif ortaklığı bu madde kapsamı dışındadır.
Başkan Yardımcıları- nın	16.			(1)					Başkan Yardımcıları, Başkan tarafından yapılacak görev bölümünde kendilerine verilecek kısımların gereği gibi yürütülmesi ile görevli ve sorumludurlar.
Yetki ve Görevleri				(2)					Başkanın yokluğunda kendisine vekalet etmekle görevlendirdiği Başkan Yardımcısı, Başkanın yetkilerini aynen kullanır.
Üyelerin	17.			(1)					Üyeler, Bakanlar Kurulu tarafından atanır.
Atanmaları Görev Süreleri ve				(2)					Üye olarak atanacak kişinin yüksek öğrenim görmüş olması ve bankacılık , ekonomi, maliye ve muhasebe alanlarında en az on yıl tecrübeye sahip olması gerekir.
Nitelikleri				(3)					Üyeler, dört yıllık bir görev süresi için atanırlar. Her yıl Başkan dışındaki üyelerin dörtte biri yenilenir. Üyelerin görev süreleri sonunda yeniden atanmaları mümkündür.
				(4)					Herhangi bir kişinin üyeliğinin, görev süresinin tamamlanmasından önce son bulması halinde, Bakanlar Kurulu bu maddenin (2)’nci fıkrasında belirtilen niteliklere sahip bir kişiyi Yönetim Kurulu üyeliği son bulan bu gibi bir kişinin görev süresinin geri kalan kısmı için üye olarak atar.
Yönetim	18.			Aşağıdaki fıkralarda belirtilen kişiler Yönetim Kuruluna atanamazlar:
Kuruluna Atanamayacak				(1)					Bakanlar, Milletvekilleri, Belediye Başkanları, Belediye Meclis üyeleri.
Kişiler				(2)					Güvenlik Kuvvetlerinde, Polis Örgütünde, Din İşleri Dairesinde, yerel yönetimlerde, Bakanlıklar ve Bakanlıklara bağlı kuruluşlarda fiilen görev yapan kişiler.
				(3)					Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetindeki kooperatifler dahil herhangi bir mali kuruluşta direktör veya müstahdem olarak görev yapan kişiler ile bu kuruluşta kontrolü elinde bulunduracak miktarda hissesi bulunan kişiler.
				(4)					Müflisler, hapis cezasına çarptırılmış olanlar veya affa uğramış olsalar dahi rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtekarlık, irtikap, ırza geçme, hileli iflas ve benzeri yüz kızartıcı suçlardan hüküm giymiş olanlar.
Yönetim	19. Yönetim Kurulu üyeliği aşağıda belirtilen hallerde sona erer:
Kurulu				(1)					Ölüm halinde,
Üyeliğinin				(2)					Yazılı istifa halinde,
Sona Ermesi				(3)					Yönetim Kurulunun birbirini takip eden üç toplantısına, izinsiz ve özürsüz olarak katılmaması halinde.
				(4)					Bu Yasanın 18’inci maddesinde belirtilen hallerden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde.
Ücretler	20. Başkan, Başkan Yardımcıları ve üyelerin ücretleri Bakanlar Kurulu tarafından saptanır. Bu kişilerin, atanmalarındaki usule uygun olarak ve başka herhangi bir yasada aksine kural bulunup bulunmadığına bakılmasızın sözleşmeli olarak istihdamı mümkündür.
Bankanın İdari Örgütü Fasıl 123 10/1959 34/1959 9/1960	21.			(1)					Merkez Bankası personeli, Banka Tatilleri Yasası dışındaki günlerde, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Türkiye ve Avrupa Birliğindeki mali piyasalarla uyum sağlamak amacıyla, Merkez Bankası Yönetim Kurulu tarafından belirlenecek mesai saatlerine uymak zorundadır.
42/1996				(2)					Banka personelinin grev hakları vardır. Ancak personel bu hakkını, Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Referandum Yasasındaki kurallara bakılmaksızın Yönetim Kuruluna üç iş günü önceden bilgi verilmesi ve Bankanın;
									(A)	İskonto ve avans işlemleri;
									(B)	Müşterek muhafaza işlemleri;
									(C)	Tevdiat hesapları, tahvilat ve havale işlemleri;
									(Ç)	Vezne işlemleri;
									(D)	Bankaların ve kredi vermek amacıyla kurulmuş diğer kuruluşların denetimi işlemleri;
									(E)	Takas odası işlemleri;
									(F)	Risk Merkezi işlemleri;
									(G)	Açık piyasa işlemleri;
									(H)	Para piyasasının işleyişiyle ilgili işlemler (İnterbank piyasası);
									(I)	Zorunlu karşılıklarla ilgili işlemler;
									(İ)	Kambiyo işlemleri;
									(J)	Muhabirlerle ilgili işlemler; ve
									(K)	Tüm bu işlemlerin muhasebeleştirilmesi ve banka vaziyetinin çıkarılması ile ilgili işlemlerini;
									aksatmayacak şekilde gerekli tedbirlerin alınmasından sonra, çekirdek bir kadro ile sürekli hizmet verilmesi şartlarına tabi olarak kullanabilir.
				(3)					Merkez Bankasının idari organları yasa ile düzenlenir.
Kredilerin Düzenlenmesi		22.				(1)			Merkez Bankası, kalkınma planları ve buna ilişkin yıllık programlar çerçevesinde, ekonomik amaç ve hedeflerin sağlanmasına yardımcı olacak biçimde kredilerin hacim, nitelik, mahiyet ve temin koşullarını düzenler ve kredi sistemi içinde genel likidite ihtiyacını karşılar. Merkez Bankası bu kredilerin amacına uygun şekilde kullanılışını ilgili bankalar nezdinde gerekli gördüğünde müfettişleriyle denetleme yetkisine sahiptir.
					(2)				Merkez Bankası, istikrarlı bir ekonomi ve tatminkar bir büyüme hızı hedeflerine uygun olarak bankaların plasmanları üzerinde nitelik ve nicelik bakımından düzenleyici kararlar alabilir ve genel kredi hacmi içinde çeşitli kredi türlerinin sektörler ve konular itibarıyla dağılımını ayarlar.
				(3)					Merkez Bankası, bazı bankalarda güvensizlik ve belirsizlik oluşması ve mevduat çekilişlerinin hızlanması durumunda, haklarında belirsizlik ve güvensizlik oluşan bankalara, özkaynaklarının iki katıyla sınırlı olmak üzere ve uygun görülecek teminatlar alınmak kuşuluyla doğrudan da kredi kullandırabilir. Bu hüküm gereğince kendisine kredi verilen bankaların tasfiyesi halinde Merkez Bankası, verilen kredi miktarı ve faizi için imtiyazlı alacaklıdır.

Yasal Karşılıklar	23.	(1)	Bankaların taahhütlerine karşılık bulunduracakları genel disponibilitenin en düşük oranı Merkez Bankası tarafından saptanır. Bu fıkrada sözü edilen disponibil kıymetlerin muhtevası ve hesaplanması usul ve esasları Merkez Bankasınca çıkarılacak bir tebliğle düzenlenir ve Resmi Gazete’de ilan edilir.
		(2)	Bankaların ve Merkez Bankasınca uygun görülecek diğer mali kuruluşların yükümlülükleri esas alınarak hesaplanacak ve Banka nezdinde açılacak bir hesapta nakden tesis edilecek olan yasal karşılığın oranı Merkez Bankası tarafından tespit edilir.
		(3)	Yasal karşılığa tabi yükümlülükler ve yasal karşılığın yatırılma zamanı ile gerektiğinde ödenecek faiz dahil olmak üzere uygulama esas ve şartları Merkez Bankası tarafından tespit edilir.
		(4)	Merkez Bankası, genel disponibilite ve yasal kar