SIKÇA SORULAN SORULAR

                           KKTC Merkez Bankası –Bankacılık Hizmetleri Müdürlüğü

Tel: 2283216 – 114 - 138 – 139 – 150 – 175                                    Fax: 2288461

SORU-CEVAPLARLA YENİ TÜRK LİRASI TEMEL BİLGİLER

                     SIFIR ATILMASI  OPERASYONUN NEDENLERİ, FAYDALARI

1)                  Yeni Türk Lirası’ndan neden sıfır atılıyor? 

2)                  Yeni Türk Lirası’ndan neden 3 sıfır değil de 6 sıfır atılıyor? 

3)                  Yeni Türk Lirası’ndan sıfır atılmasının faydaları nelerdir?

4)                  Parasından Sıfır atan başka ülkeler var mı? Onların Uygulamaları nasıl sonuçlanmıştır?

                   DEĞİŞİM ORANI, 1 YENİ KURUŞ’UN ALTINDAKİ İŞLEMLER

5)                  YTL ve TL arasındaki değişim oranı nedir?

6)                   En küçük madeni para 1 Yeni Kuruş’tur. Buna göre, 1 Yeni Kuruş’un altındaki     küsuratlı işlemler nasıl sonuçlandırılacaktır?   

7)                  YTL banknot ve madeni paralar hangi kupürlerden oluşacaktır?

                       OPERASYONUN ZAMANLAMASI VE AŞAMALARI

8)                   Uygulamanın neden 2005 yılında yapılmasına karar verilmiştir?

9)                   Yeni Türk Lirası banknot ve madeni paralar ilk defa ne zaman tedavüle çıkarılacaktır?

10)              Halen kullandığımız TL banknot ve madeni paralar ne zamana kadar geçerlidir ve YTL’ye nasıl dönüştürülecektir?

11)               TL ve YTL neden 1 yıl boyunca birlikte tedavül edecektir? 

12)               “Yeni Türk Lirası’ndan” , “Yeni” İbaresi ileriki bir tarihte kaldırılacak mıdır?

                                          EKONOMİK ETKİLERİ

13)               Yeni Türk Lirası’ndan sıfır atılması yuvarlamalar yüzünden enflasyon artışına neden olacak mıdır?

14)               Yeni Türk Lirası’ndan sıfır atılması döviz kurlarını veya faiz oranlarını etkileyecek midir?

15)               Yeni Türk Lirası’na geçilmesi ile birlikte Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası gösterge niteliğindeki döviz ve efektif  kurlarını nasıl ilan edecektir?

16)               YTL'ye geçiş sonrasında paramız değerlenecek mi yoksa değeri düşecek midir?

                                            DÜZENLEMELER

17)              YTL’ye geçişle birlikte Türk Lirası’nı içeren mevzuat, idari, adli ve hukuki muameleler YTL’ye göre nasıl sonuçlandırılacaktır?

18)              YTL'ye geçişle birlikte TL üzerinden düzenlenmiş sözleşmeler geçerliliğini koruyacak mıdır  ?

19)               TL üzerinden düzenlenen belgelerin geçiş döneminde YTL’ye dönüştürülmesi   herhangi bir mali yükümlülüğe neden olacak mıdır?  

                                  ETİKET VE TARİFELERİN DURUMU

20)               2005 yılı boyunca mal ve hizmet bedellerini gösteren fiyat etiketleri ve listeler nasıl düzenlenecektir?

YTL’NİN ULUSLARARASI PARA KODU İLE İLGİLİ DURUM

21)               YTL’nin uluslararası para kodu ne olacaktır? 

22)               YTL’nin uluslararası para kodu ISO’nun uluslararası para kodları listesinde ne zaman yayınlanacaktır?

23)              YTL ve TL’nin birlikte tedavül edeceği 2005 yılında ISO’nun uluslararası para kodları listesinde Türkiye’nin uluslararası para kodu olarak her iki para kodu da yer alacak mıdır?

                                                     BANKACILIK

24)               Yeni Türk Lirası’na geçişle birlikte banka hesapları ne olacaktır?

25)               Mevduat anapara ve faiz getirileri bu dönüşümden nasıl etkilenecektir?

26)               31 Aralık 2004 tarihinden önce bağlanan ve 1 Ocak 2005 tarihinden sonra vadesi gelen mevduat ve repo işlemlerinin vade sonundaki miktarları hangi para cinsine göre hesaplara geçecektir?

27)               Mevduat hesap numaraları ve mevduat cüzdanlarında bir değişiklik yapılacak mıdır?

28)               YTL’ye geçiş nedeniyle mevduat faizlerinde bir değişim gözlenecek midir?

29)               Banka hesaplarındaki küsuratlar ne olacaktır?

30)               YTL'ye geçişin hazine bonosu/devlet tahvili faizleri üzerindeki etkisi ne olacaktır?

31)              Yatırım ve kredili mevduat hesabı ekstreleri dönüşümden nasıl etkilenecektir?

32)               1 Ocak 2005'ten sonra, 2004 yılına ait ekstre ve dekontlar hangi para birimi üzerinden düzenlenmiş olacaktır?

33)              1 Ocak 2005 tarihinde ATM bankacılığı aracılığıyla hangi para birimi ile işlem yapılacaktır?

34)              Türk Lirası’ndan 6 sıfır atılırken tasarruflar dövizde mi olsa, TL’de mi olsa daha karlı   olur? Bu uygulamadan yatırım araçlarının getirileri nasıl etkilenecektir?

                                KREDİ KARTLARI VE POS İŞLEMLERİ

35)               Kredi kartı faiz oranları değişecek midir?

36)               Kredi kartları TL limit tutarlarında değişiklik yapılacak mıdır?

37)               YTL'ye geçişin POS işlemleri üzerindeki etkisi ne olacaktır?

                                               KREDİLER

38)               YTL'ye geçiş, kredi risklerini nasıl etkileyecektir?

39)              TL limitli hesapların tutarlarında değişiklik yapılacak mıdır?

40)               31 Aralık 2004 tarihinden önce kullanılmış olup vadesi 1 Ocak 2005 tarihinden sonra dolan krediler nasıl işlem görecektir?    

41)                Kredi faiz oranları değişecek midir?

42)               TL değerler üzerinden hazırlanan genel kredi sözleşmelerinin,Kredi Ödeme Planlarının,  teminat mektuplarının ve imza sirkülerinin yenilenmesi gerekecek midir?

FATURA VB. ÖDEMELER İLE  ÖDEME KAYDEDİCİ CİHAZLARIN DURUMU

43)               Otomatik fatura, düzenli ödeme ve ileri tarihli EFT/havale talimatları dönüşümden nasıl etkilenecektir?

44)               1 Ocak 2005'ten sonra kredi kartı, bireysel kredi ve fatura ödemeleri TL ile yapılabilecek midir?

45)               Tüm kamu ve özel sektörde faturalar nasıl düzenlenecektir?

46)               Son ödeme tarihi 2005 yılı içinde olup, 31 Aralık 2004 tarihinden önce elimize ulaşan faturalar nasıl işlem görecektir ?

47)               YTL’ye geçiş sürecinde ödeme kaydedici cihazlarla ilgili uygulama nasıl olacaktır?      

                                                İŞLEM ÜCRETLERİ

48)               YTL'ye geçiş nedeniyle bankacılık işlem ücretleri, krediler ve kredi kartı ücretlerinde artış olacak mı? Yeni ücretler nasıl duyurulacaktır?

49)               YTL'ye geçiş nedeniyle, bankalar müşterilerinden herhangi bir işlem ücreti ya da komisyon tahsilatı yapacaklar mıdır?       

                                         ÇEK VE SENET İŞLEMLERİ

50)               Çekler  nasıl işlem görecektir?

51)               31 Aralık 2004 tarihinden önce TL tutarlı düzenlenmiş olup, 2005 yılı ödeme vadeli senetler nasıl işlem görecektir?

                                                  MUHASEBE

52)               1 Ocak 2005 tarihinden itibaren tüm muhasebe kayıtları YTL olarak mı tutulacaktır?

53)               Muhasebe kayıtları TL ve YTL olarak ayrı ayrı mı tutulacaktır?

54)               1 Ocak 2005 tarihinden önceki dönemlere ilişkin fakat bu tarihten sonra düzenlenecek fatura ve diğer belgeler nasıl kaydedilecektir?

BANKNOTLARDAKİ GÜVENLİK VE GÖRSEL ÖZELLİKLER

55)               Yeni Türk Lirası banknotların özellikleri nelerdir?

56)               Mevcut banknotlarda ne tür güvenlik özellikleri bulunuyor?

57)               YTL banknotlarda görme engelliler ve görme bozukluğu olanlar için ilave güvenlik özellikleri var mı?

58)               Banknotların kullanımında nelere dikkat edilmelidir?

59)               Banknotların resim ve görüntülerinin kullanılmasında bir sınırlama var mıdır?

60)               Sahte bir banknot ele geçirildiğinde ne yapılmalıdır?

İŞ DÜNYASINDA YAPILMASI GEREKEN HAZIRLIK ÇALIŞMALARI

61)        YTL’ye geçiş aşamasında iş dünyası ne gibi hazırlıklar yapmalıdır?

                                  YANITLAR

        YENİ PARA BİRİMİNİN İSMİ, OPERASYONUN NEDENLERİ, FAYDALARI

1)  Yeni Türk Lirası’ndan neden sıfır atılıyor?  Bilindiği gibi, Türkiye Cumhuriyet’inde  1970’lerde başlayan yüksek enflasyon, bazı ekonomik değerlerin milyarlarla, trilyonlarla ve hatta katrilyonlarla ifade edilmesine neden olmuştur. Bu süreçte ekonominin nakit ihtiyacı ise 1981 yılından bu yana ortalama her 2 yılda bir defa tedavüle çıkarılan üst değerde yeni banknotlarla karşılanmıştır.Bugün, dünyadaki en büyük kupürlü banknot (20.000.000) sadece Türk Lirası’nda kullanılmaktadır. Bu durum Türk Lirası’nın itibarını da olumsuz yönde etkilemektedir .Diğer taraftan, bol sıfırlı rakamlar başta kasa işlemlerinde olmak üzere, muhasebe ve istatistik kayıtlarında, bilgi işlem programlarında ve ödeme sistemlerinde, fiyat etiketlemelerinden, benzin pompaları ve taksimetrelere kadar günlük hayatın birçok alanında da sorunlar yaratmaktadır. Bu nedenle, Yeni Türk Lirası’ndan 6 sıfır atılması hem psikolojik hem teknik bir ihtiyaç olarak karşımıza çıkmaktadır.

2)       Yeni Türk Lirası’ndan neden 3 sıfır değil de 6 sıfır atılıyor? Yeni Türk Lirası’ndan 3 sıfır atılması bol sıfırların yarattığı teknik sorunların aşılması bakımından yeterli değildir. 6 sıfır atılması, gelişmiş ülkelerdeki kupür değerleri ile paralellik sağlayacaktır.

3)  Yeni Türk Lirası’ndan sıfır atılmasının faydaları nelerdir? Yeni Türk Lirası’ndan sıfırların atılması ile birlikte  Bol sıfırlı rakamların yarattığı teknik ve operasyonel sorunlar aşılacak,    Enflasyonun kalıcı bir biçimde tek haneli rakamlara düşürülmesindeki kararlılık daha iyi anlaşılacak,  YTL olarak üst değerli 2 büyük kupür daha çıkarılacak ve bu sayede istikrar ortamında uzun süre kupür kompozisyonunda değişiklik yapılmasına gerek kalmayacak,    Enflasyonun tek haneli rakamlara düşürülmesiyle birlikte YTL’nın  itibarı yükselecek·  Madeni para kullanım alışkanlığı artacak, Kuruş’la işlem yapma dönemine geri dönülecek, Merkez Bankası’nın ve bankacılık sektörünün nakit işlem yoğunluğu ve maliyetleri azalacak, Kayıt ve işlemlerde sadelik, parasal tutarların ifadesinde pratik yararlar sağlanacaktır.

4)  Parasından sıfır atan başka ülkeler var mı? Onların uygulamaları nasıl   sonuçlanmıştır? Bugüne kadar dünya genelinde toplam 49 ülkede paradan sıfır atma operasyonu gerçekleştirilmiştir. Diğer ülkelerdeki uygulamalarda bu operasyonun genellikle bir ekonomik istikrar programı ile gündeme geldiği ve farklı enflasyon oranlarında sıfır atıldığı gözlenmektedir.İstikrar programı başarı ile sonuçlanan ülkelerden İsrail’de, programa başlandıktan kısa bir süre sonra para reformu gerçekleştirilmiştir. Polonya, Bolivya ve Bulgaristan’da ise istikrar programının enflasyon üzerindeki olumlu etkileri ortaya çıktıktan sonra para reformu gerçekleştirilmiştir. Bugün daha ziyade tercih edilen yöntem budur.Programların başarısızlığa uğradığı durumlarda ise (Arjantin ve Brezilya örneği) bir süre sonra paradan yeniden sıfır atılması gerekliliği ortaya çıkmıştır.

DEĞİŞİM ORANI, 1 YENİ KURUŞ’UN ALTINDAKİ İŞLEMLER

5) YTL ve TL arasındaki değişim oranı nedir? Türk Lirası değerler Yeni Türk   Lirası’na   dönüştürülürken, 1 milyon Türk Lirası     (1.000.000 TL) eşittir 1 Yeni Türk Lirası (1 YTL) olacaktır. 1.000.000 TL = 1 YTL  ve 1 YTL = 100 YKr  Diğer bir ifadeyle, Yeni Türk Lirası’ndan 6 sıfır atılacaktır. Yani, 20.000.000 Türk Lirası ile  “20 Yeni Türk Lirası” aynı satın alma gücüne sahip olacaktır.

                                TABLO I.  YTL VE TL ARASINDAKİ DEĞİŞİM ORANI